Επιπτώσεις της σύγχρονης ηλεκτρομαγνητικής ρύπανσης στα παιδιά

Τα σημερινά παιδιά περνούν τον περισσότερο χρόνο τους σε εσωτερικούς ηλεκτροδοτημένους χώρους βλέποντας τηλεόραση, χρησιμοποιώντας ηλεκτρονικό υπολογιστή, παίζοντας ηλεκτρονικά παιχνίδια και μιλώντας στο κινητό τηλέφωνο, ενώ συχνά δέχονται και υψηλές ποσότητες ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας από εξωτερικές πηγές όπως οι γραμμές μεταφοράς και διανομής της Δ.Ε.Η., οι κεραίες κινητής τηλεφωνίας που βρίσκονται πλέον σε κάθε γειτονιά κ.α.

Υπάρχει κίνδυνος;

παιδια κινητοΤο Ψήφισμα Β3-0280/92 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προειδοποιεί (1): «Σύμφωνα με έναν αυξανόμενο αριθμό επιδημιολογικών και πειραματικών ερευνών, ακόμη και η ελάχιστη έκθεση σε μη ιονίζοντα ηλεκτρομαγνητικά πεδία αυξάνει τον κίνδυνο του καρκίνου, μπορεί να συνοδευτεί από νευρικές διαταραχές και διάσπαση των 24ωρων βιολογικών ρυθμών και φαίνεται ικανή να επηρεάσει τους αναπτυσσόμενους οργανισμούς».

Τα υψηλά μαγνητικά πεδία από το ηλεκτρικό δίκτυο έχουν συνδεθεί με την πρόκληση παιδικής λευχαιμίας, που είναι η πιο συχνή μορφή καρκίνου των ανηλίκων (διπλάσιος κίνδυνος για τα παιδιά που είναι εκτεθειμένα σε τιμές πάνω από 300nT) (2,3,4). Ο ίδιος παράγοντας έχει κατηγορηθεί και για την πρόκληση αποβολών κατά την εγκυμοσύνη (5,6).

Η γειτνίαση με ραδιοτηλεοπτικές κεραίες συνδέεται με τον μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου στα παιδιά (7,8), ενώ οι νέες παλμικές ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες που εκπέμπονται από τις κεραίες κινητής τηλεφωνίας, τα κινητά και τα ασύρματα τηλέφωνα, τα ασύρματα μόντεμ κ.α. είναι πιθανό να υπονομεύουν την ανάπτυξη του ανώτερου νευρικού συστήματος που σχετίζεται με την νόηση και την συμπεριφορά. Όπως παρατηρεί ο Norbert Hankin, από το Αμερικανικό Πρακτορείο Περιβαλλοντικής Προστασίας, οι αρνητικές επιπτώσεις των ακτινοβολιών αυτών στην μνήμη και την μάθηση, που έχουν ήδη αποδειχθεί στα νεαρά τρωκτικά, μπορούν να προκαλέσουν στους μελλοντικούς ενήλικες σημαντική υποβάθμιση της ποιότητας ζωής τους (9).

Σήμερα, 1 στα 91 παιδιά γεννιέται ή γίνεται αυτιστικό (10), ενώ στη δεκαετία του ’80 μόνο 1 ανά 10.000 παιδιά (11) και πολλοί επιστήμονες θεωρούν ότι η ραγδαία αύξηση των περιστατικών αυτισμού έχει σχέση με την μεγαλύτερη έκθεση των παιδιών και των γονιών τους στις ασύρματες ακτινοβολίες (12). Πρόσφατη έρευνα έδειξε ότι οι ασύρματες ακτινοβολίες αποτελούν παράγοντα πρόκλησης αυτισμού, ενώ η παραμονή σε χώρους χωρίς ακτινοβολίες ενισχύει τα αποτελέσματα των θεραπευτικών προσεγγίσεων (13). Ο καθηγητής Thornton του Πανεπιστημίου Swansea της Ουαλίας, υποστηρίζει ότι το αναπτυσσόμενο νευρικό σύστημα των νεογέννητων είναι ιδιαίτερα ευάλωτο στις ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες, οι οποίες παρεμποδίζουν την αρχική βαθμονόμηση των εγκεφαλικών δικτύων και του συστήματος των νευρώνων-κατόπτρων (mirror neuron system), οδηγώντας σε αυτιστικά μοτίβα συμπεριφοράς (14). Εντυπωσιακό ήταν και το αποτέλεσμα μελέτης του Ινστιτούτου Νευροβιολογίας στην Ουάσιγκτον, που κατέγραψε 8 φορές περισσότερη ακτινοβολία από ηλεκτρικές πηγές και 13 φορές περισσότερη ακτινοβολία από ασύρματες πηγές στα κρεβάτια των παιδιών με αυτισμό σε σχέση με αυτά των υγιών παιδιών (15).

Γιατί τα παιδιά είναι πιο ευάλωτα στις ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες;

Το ανοσοποιητικό σύστημα των παιδιών είναι λιγότερο ανεπτυγμένο από αυτό των ενηλίκων και δεν είναι το ίδιο ικανό να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά ούτε τις παροδικά υψηλές τιμές ακτινοβολίες (π.χ. από τα κινητά τηλέφωνα), αλλά ούτε και την χρόνια συνεχή επιβάρυνση από χαμηλότερης έντασης πηγές (π.χ. κεραίες κινητής τηλεφωνίας).

Επίσης, όπως σημειώνει ο Δανός καθηγητής Βιοχημείας, Sianette Kwee, ο οποίος συμμετέχει στις έρευνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις επιπτώσεις των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων στον άνθρωπο, οι βιολογικές επιδράσεις στην κυτταρική ανάπτυξη που προκαλούνται από την έκθεση σε τεχνητές ακτινοβολίες είναι πολύ μεγαλύτερες στα νεαρά και ταχέως αναπτυσσόμενα κύτταρα από ό,τι στα γηρασμένα (16).

Σύμφωνα με τον Δρ. Gerard Hyland, βιοφυσικό στο ΠανεπιστήμιοWarwickκαι δύο φορές υποψήφιο για βραβείο Νόμπελ, ο αυξημένος πολλαπλασιασμός των νεανικών κυττάρων τα κάνει περισσότερο ευάλωτα στις γενετικές βλάβες. Όσον αφορά στις παλμικές ασύρματες ακτινοβολίες, θεωρεί ότι επηρεάζουν την διαμόρφωση της ηλεκτρομαγνητικής δραστηριότητας του εγκεφάλου, η οποία σταθεροποιείται περίπου σε ηλικία 12 ετών, γεγονός που εξηγεί την αύξηση των περιστατικών υπερκινητικότητας και επιληψίας στις παιδικές ηλικίες.

Τέλος, η διείσδυση των ακτινοβολιών γίνεται σε μεγαλύτερο βάθος στους ανήλικους εξαιτίας του μικρότερου μεγέθους τους, των λεπτότερων οστών τους και της μεγαλύτερης περιεκτικότητας του σώματος τους σε νερό (αυξημένη αγωγιμότητα). Δείτε τη διαφορά στην απορρόφηση της ακτινοβολίας των κινητών τηλεφώνων από τους εγκεφάλους ενός ενήλικα και ενός παιδιού 5 ετών (17):

Ίσως τελικά να μην είναι τυχαίο το ότι ενώ στους ενήλικες οι καρκίνοι του εγκεφάλου αποτελούν μόνο το 2% των κακοηθών όγκων, στα παιδιά αποτελούν το 20%18 και καταγράφεται συνεχής αύξηση των παιδικών κρουσμάτων σε Αγγλία, Αυστραλία, Η.Π.Α. και Ιαπωνία (19).

Προληπτικά μέτρα

– Προσπαθήστε να μάθετε το παιδί σας να χρησιμοποιεί το κινητό του τηλέφωνο μόνο όταν υπάρχει ανάγκη. Επίσης, να αποφεύγει το ασύρματο τηλέφωνο και να προτιμά για πολύωρη χρήση τις σταθερές ενσύρματες τηλεφωνικές γραμμές. Ανακοινώσεις για την αποφυγή της χρήσης κινητών τηλεφώνων από τα παιδιά έχουν εκτός των άλλων εκδώσει η Ρωσική Επιτροπή για την Προστασία από τη Μη-Ιονίζουσα Ακτινοβολία, η Διεθνής Επιτροπή για την Ηλεκτρομαγνητική Ασφάλεια, το Υπουργείο Εκπαίδευσης της Μεγάλης Βρετανίας, το Ινστιτούτο Καρκίνου του Πανεπιστημίου Πίτσμπουργκ, η επιτροπή Independent Expert Group on Mobile Phones (IEGMP) που συστήθηκε από την βρετανική κυβέρνηση (20), η Γερμανική Ακαδημία Παιδιατρικής (21) κ.α.

– Απενεργοποιείστε την ασύρματη λειτουργία του μόντεμ και χρησιμοποιείστε καλώδιο για τη σύνδεση στο ίντερνετ ή απομακρύνετε το ασύρματο μόντεμ από το υπνοδωμάτιο του παιδιού. Στις πόλεις Σάλτσμπουργκ (Αυστρία) και Φρανκφούρτη (Γερμανία) έχει απαγορευθεί το ασύρματο ίντερνετ (WI-FI) στα σχολεία, ενώ το ίδιο έχει ζητήσει και ο σύλλογος εκπαιδευτικών της Μεγάλης Βρετανίας.

– Φροντίστε ώστε το παιδί να αποφεύγει την πολύωρη χρήση ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών και να αντικαταστήσει με ενσύρματα τα ασύρματα ποντίκια, πληκτρολόγια και τηλεχειριστήρια.

– Οπωσδήποτε αποφύγετε τις συσκευές επιτήρησης των μωρών (Baby Monitors) που λειτουργούν ασύρματα. Υπάρχουν ενσύρματες κάμερες παρακολούθησης που κάνουν την ίδια δουλειά.

Δυστυχώς, ακόμη και αν ληφθούν όλα τα παραπάνω μέτρα, το παιδί σας μπορεί να είναι καθημερινά εκτεθειμένο στο δωμάτιο του σε μεγάλες ποσότητες ακτινοβολίας από μη εμφανείς πηγές. Υψηλές τιμές ηλεκτρομαγνητικών πεδίων εναλλασσόμενου ρεύματος είναι πιθανό να οφείλονται στην ηλεκτρική καλωδίωση του σπιτιού, ενώ ισχυρή ασύρματη ακτινοβολία μπορεί να προέρχεται από τις (συχνά καμουφλαρισμένες) κεραίες κινητής τηλεφωνίας της περιοχής ή από τα ασύρματα τηλέφωνα και μόντεμ των γειτόνων.

Με τη βοήθεια ενός εξειδικευμένου μηχανικού είναι εφικτό να μετρηθούν τα επίπεδα των τεχνητών ηλεκτρομαγνητικών πεδίων στον χώρο του παιδικού δωματίου, να διαπιστωθεί αν υπάρχει υπέρβαση των ορίων μακροχρόνιας έκθεσης που έχουν θεσπίσει διάφοροι επιστημονικοί οργανισμοί για την αποφυγή επιπτώσεων υγείας και να δοθούν απλές λύσεις για την σημαντική μείωση της καθημερινής ηλεκτρομαγνητικής επιβάρυνσης του παιδιού.

-Μιχάλης Καγκελίδης,

Μηχανολόγος Μηχανικός Ε.Μ.Π., Building Biology Practitioner, Ιδρυτής Home Biology

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

1. Actual or potential effects of ELF and RF/MW radiation on enhancing violence and homicide, and accelerating aging of human, animal or plant cells. Dr Neil Cherry Associate Professor of EnvironmentalHealth Lincoln UniversityNew Zealand www.neilcherry.com/documents/90_s8_EMR_and_Aging_and_violence.pdf

2. Kheifets L, Kavet R, Sussman S. Wire codes, magnetic fields, and childhood cancer. Bioelectromagnetics

3. Ahlbom A, Day N, Feychting M, et al. A pooled analysis of magnetic fields and childhood leukemia. Br J Cancer

4. Greenland S, Sheppard A, Kaune W,PooleC, Kelsh M. A pooled analysis of magnetic fields, wire codes, and childhood leukemia. Childhood Leukemia-EMF Study Group. Epidemiology

5. Lee GM, Neutra RR, Hristova L, Yost M, Hiatt RA. A nested case-control study of residential and personal magnetic field measures and miscarriages. Epidemiology

6. Li DK, Odouli R, Wi S, et al. A population-based prospective cohort study of personal exposure to magnetic fields during pregnancy and the risk of miscarriage. Epidemiology

7. Hocking B, Gordon IR, Grain HL, Hatfield GE. Cancer incidence and mortality and proximity to TV towers. Med J Aust.

8. Dolk H, Shaddick G, Walls P, et al. Cancer incidence near radio and television transmitters in Great Britain. I. Sutton Coldfield transmitter. Am J Epidemiol.

9. Children and Mobile Phones … Is There a Health Risk?, Journal of Australasian College of Nutritional & Environmental Medicine – Vol. 22 No. 2; August 2003: page 3-8, Personal correspondence with Prof. Sianette Kwee, Department of Medical Biochemistry, University of Aarhus, Denmark. (September, 2001),  Letter from Norbert Hankin, Environmental Scientist,U.S.Environmental Protection Agency(EPA), Office of Radiation and Indoor Air, to Dr. George Carlo, Radiation Protection Project. April 27, 2000

10.  http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/abstract/peds.2009-1522v1

11.  http://www.talkaboutcuringautism.org/autism/latest_autism_statistics.htm

12. Robert C. Kane, Ph.D., A Possible Association Between Fetal/neonatal Exposure to Radiofrequency Electromagnetic Radiation and the Increased Incidence of Autism Spectrum Disorders (ASD), “Medical Hypotheses” journal, Volume 62, Issue 2 , February 2004, Pages 195-197

13. Tamara J Mariea,  George L Carlo, Wireless Radiation in the Etiology and Treatment of Autism: Clinical Observations and Mechanisms, J. Aust. Coll. Nutr. & Env. Med. Vol. 26 No.2 (August 2007) pages 3-7

14. Thornton IM., Out of time: a possible link between mirror neurons, autism and electromagnetic radiation

15. Dietrich K.Klinghardt MD,PhD, Toxicity, Global Warming and Electrosmog: the messages from our autistic children

16 . Children and Mobile Phones … Is There a Health Risk?, Journal of Australasian College of Nutritional & Environmental Medicine – Vol. 22 No. 2; August 2003: page 3-8, Personal correspondence with Prof. Sianette Kwee, Department of Medical Biochemistry, University of Aarhus, Denmark. (September, 2001)

17.  Ghandi O, Kang G, (1996), Effect of the head size on SAR for mobile telephones at 835 and 1900MHz.

18.  Parkin DM, Kramarova E, Draper GJ, et al. International Incidence of Childhood Cancer.Lyon,France: International Agency for Research on Cancer; 1998:2 . IARC Scientific Publication No. 144

19.  Leeka Kheifets, PhD, Michael Repacholi, PhD, Rick Saunders, PhD, Emilie van Deventer, PhD, The Sensitivity of Children to Electromagnetic Fields, PEDIATRICS Vol. 116 No. 2 August 2005

20.  Independent Expert Group on Mobile Phones,Mobile Phones and Health, Advice to Industry, (1.53), pp 8, April 2000.

21.  “GermanAcademyof Pediatrics: Keep Kids Away from Mobiles”, Microwave News, Vol. 21, No. 4, p 5, Jan/Feb 2001.