Ο Κήπος με τα Ρόδα (Gulistan)

Μία εικόνα

«Ένα κορίτσι τρέχει χαρούμενο μέσα στα λιβάδια, ώσπου έξαφνα φτάνει μπροστά σε ένα πυκνό από φυτά κήπο. Θάμνοι και δέντρα άναρχα, φαινομενικά, βαλμένοι ο ένας δίπλα στον άλλο, ο ένας μέσα στον άλλο.

Ο Κήπος με τα ΡόδαΤα μονοπάτια όμως είναι ξεκάθαρα. Σε σχήματα όχι «σκληρά», όχι δηλαδή απόλυτες ευθείες ή ορθές γωνίες. Αντιθέτως μαλακές στροφές, καμπύλες, «φειδωτά» μονοπάτια και μονοπατάκια που καταλήγουν σε μικρά δάση ή λοφάκια, και μετά πάλι συνεχίζουν. Όμως όλα τα μονοπάτια δεξιά και αριστερά έχουν τριανταφυλλιές.

Πολλές τριανταφυλλιές! Στην πραγματικότητα παντού έχει τριανταφυλλιές. Άλλες άσπρες μαζί με φούξια και βαθυκόκκινες, άλλες πορτοκαλιές, άλλες κίτρινες, που ανεβαίνουν η μία στην άλλη, η μία μέσα στην άλλη.

Το κορίτσι, στέκει επιφυλακτικό για λίγο και μετά μπαίνει μέσα στον κήπο. Στην αρχή δειλά, προχωρά αργά. Έτσι ώστε οι πατούσες της να νιώθουν κάθε βήμα. Με χαρά, αλλά και προσμονή, με φόβο αλλά και περιέργεια. Μυρίζει το σαγηνευτικό άρωμά τους, την συνεπαίρνουν τα χρώματά τους και για στιγμές ξεχνάει το φόβο της και αφήνεται, χαλαρώνει. Όμως μετά επανέρχεται στην αναζήτησή της και ξαναπροχωρά με προσοχή. Τί θα έχει στην επόμενη στροφή;

Όταν φτάνει όμως σε μέρη που μπορεί να ελέγξει ότι όλα είναι καλά, τρέχει. Κοιτάζει με μάτια μισάνοιχτα τον ουρανό, τον ήλιο, αφήνει το αεράκι να της χαϊδέψει το πρόσωπο, τα μαλλιά. Αισθάνεται ανέμελη για λίγο. Μετά φτάνει σε πυκνό δάσος και σφίγγεται. Τί να υπάρχει άραγε στα σημεία που δεν βλέπει; Μοιάζουν απειλητικά τα σχήματα των δέντρων.

Την κάνουν να σταματήσει για μερικές στιγμές, αλλά μετά συνεχίζει, σιγά σιγά, ψηλαφιστά, δεν βλέπει και πολύ καλά… Μα όταν φτάνει δίπλα τους βλέπει ότι είναι δέντρα.. Αναπνέει με ανακούφιση. Και συνεχίζει και συνεχίζει και πάλι τρέχει και μυρίζει και αισθάνεται όμορφα.

Ώσπου το δείλι, αργά, φθάνει κουρασμένη, αλλά γνωρίζοντας πλέον τον κήπο, τον Κήπο με τα Ρόδα. Εκεί όπου τελικά βρίσκεται το όμορφο, ξύλινο, ζεστό σπιτάκι της.»

Είναι μια εικόνα, μια ιστορία, που θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι το ταξίδι του ανθρώπου στην καρδιά του. Με συμβολικό τρόπο.

Ο Κήπος με τα Ρόδα … πόση ποίηση!

Αχ, τα τριαντάφυλλα! Πόσοι πολλοί δε μίλησαν για αυτά; Έχουν αποτελέσει πάθος για τον άνθρωπο. Είτε κομμένα σαν δώρο, είτε μέσα σε κήπους, μόνα τους, σε συνθέσεις, ή ακόμα και ως ολόκληροι κήποι.

Παραπέμπουν όμως και σε συμβολισμούς, που τους χρησιμοποίησαν οι μεγάλοι μύστες για να προσπαθήσουν σαν μια παραβολή να περιγράψουν το «άρωμα του Θεού», του «αιώνιου», του «απείρου». Δεν μπορούσαν να βρουν άλλο τρόπο να το περιγράψουν. Κι αυτό το μικρό υπέροχο τριαντάφυλλο, τους έδινε τον τρόπο να το κάνουν.

Κλασσικό παράδειγμα είναι η συλλογή ποιημάτων που έγραψε ο Πέρσης ποιητής-μύστης Saadi, περίπου το 1200 μ.Χ. και το ονόμασε Ο Κήπος με τα Ρόδα (Rose Garden) ή Gulistan: «Of what use will be a dish of roses to thee?

Take a leaf from my rose-garden.

A flower endures but five or six days

But this rose-garden is always delightful.»

Σε ελεύθερη μετάφραση:

«Σε τι θα χρησίμευε ένα πιάτο από ρόδα σε εσένα;

Πάρε ένα φύλλο από τον δικό μου κήπο με τα ρόδα.

Ένα λουλούδι αντέχει παρά για πέντε ή έξι μέρες

Αλλά αυτός ο κήπος με τα ρόδα είναι πάντοτε εξαίσιος.»

Επίσης, στις Ισλαμικές χώρες αποκαλούν τις γυναίκες με τη λέξη Gulistan.

Τα τριαντάφυλλα στον κήπο

Όταν αναφερόμαστε στα τριαντάφυλλα δεν εννοούμε ένα μόνο είδος, αλλά… 20.000! Όσο κι αν φαίνεται απίστευτο με την πάροδο των χρόνων πολλές από τις μητρικές-βασικές ποικιλίες διασταυρώθηκαν δίνοντας τριαντάφυλλα σε πολλά χρώματα, μορφές και είδη.

Έτσι, υπάρχουν θαμνώδεις, δενδρώδεις, αναρριχώμενες, πολύανθες, με μεγάλα άνθη (Grandiflora), μονόφορες (έχουν άνθη μόνο μια φορά το χρόνο), πολύφορες (έχουν άνθη πολλές φορές το χρόνο) τριανταφυλλιές.

Το κλάδεμα τους γίνεται αυτή την εποχή, Φεβρουάριο με Μάρτιο, για όλες σχεδόν τις ποικιλίες εκτός από τις μονόφορες, που γίνεται στα μέσα του χειμώνα.

Ένας γενικός κανόνας κλαδέματος, είναι ότι αφαιρούμε τα ξερά κλαδιά, σύρριζα, και έπειτα στις μεν αναρριχώμενες κλαδεύουμε τους κεντρικούς κλάδους, αφήνοντας τους σε ένα ύψος πάνω από το έδαφος70 εκατοστά. Στις δενδρώδεις ποικιλίες τους αφήνου-με40 εκατοστάπάνω από το έδαφος. Στις μεγάλες θαμνώδεις ποικιλίες κλαδεύουμε μόνο τα ξερά και αρρωστημένα κλαδιά και δεν κάνουμε το «αυστηρό» κλάδεμα των άλλων τριανταφυλλιών.

Φροντίδες

τριανταφυλλα / ο Κήπος με τα ΡόδαΚατά τη διάρκεια του χειμώνα, ξεκινώντας από το Νοέμβριο, μπορούμε να σκεπάσουμε το κάτω μέρος του φυτού με καλοχωνεμένη κομπόστα για να διαχειμάσουν. Μπορούμε να σκεπάσουμε το φυτό, γύρω από τον κορμό του, σε ύψος20 εκατοστώναπό την επιφάνεια του χώματος.

Πάνω από το κόμποστ κάνουμε εδαφοκάλυψη αχυροκάλυψη, με φύλλα ή με άχυρο όπου υπάρχει. Προσφέρει μια προστασία στο φυτό και στο ριζικό σύστημα.

Κυρίως κατά τους καλοκαιρινούς μήνες που έχουμε υψηλή εξάτμιση, με αυτόν τον τρόπο παρέχουμε στο φυτό συνθήκες για αρμονική ανάπτυξη.

Γενικά, καλό είναι να έχουμε ενιαία αχυροκάλυψη σε όλο τον κήπο. Ιδίως όταν προσθέτουμε οργανική ουσία (κομπόστ, κοπριά) αν έρχεται σε απευθείας επαφή με τον ήλιο τότε ξεραίνεται και αποδομείται γρήγορα με συνέπεια να μην είναι διαθέσιμη στα φυτά. Έτσι πολλοί ρωτούν: «γιατί ενώ βάζω πολύ κοπριά εξαφανίζεται;» Γιατί την αφήνουμε εκτεθειμένη στον ήλιο και αυτή καταστρέφεται.

Η ενιαία αχυροκάλυψη είναι κάτι που θα έπρεπε να εφαρμόζεται και σε ερασιτεχνικούς κήπους και σε επαγγελματικά αγροκτήματα. Μπορούμε να παρομοιάζουμε την εδαφοκάλυψη με μια «επιδερμίδα», που όταν είναι αρμονικά ενιαία σαν ένα παχύ στρώμα, αναπνέει σωστά και από κάτω της αναπτύσσεται όλη η απαραίτητη ζωή (σκουλήκια, μικροοργανισμοί, κλπ). Για άλλα υλικά που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ως εδαφοκάλυψη, έχουμε μιλήσει σε προηγούμενο άρθρο.

Αν έχουμε καλή εδαφοκάλυψη δεν χρειάζεται να σκαλίζουμε το χώμα για αερισμό. Γιατί το χώμα μένει πάντα νωπό και αφράτο με τους μικροοργανισμούς να αναλαμβάνουν όλο το έργο.

Οι τριανταφυλλιές, πλήττονται κυρίως από μυκητιάσεις. Κι αυτό συμβαίνει για δύο λόγους: α) γιατί υπάρχει ο μύθος ότι χρειάζονται συνεχώς νερό, με αποτέλεσμα να γίνονται υπερβολές, και β) γιατί δεν χρησιμοποιούνται οι λεγόμενες συγκαλλιέργειες, να καλλιεργηθούν δηλαδή, συντροφικά μαζί με άλλα φυτά.

Για τις μυκητιάσεις αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να ψεκάζουμε κατά εποχές με τσάι από πολυκόμπι (equisetum arvensis), μια τεχνική δανεισμένη από την βιοδυναμική γεωργία.

Επειδή το πολυκόμπι αποτελείται από πυρίτιο, ψεκάζοντας «διώχνουμε» τους μύκητες που απεχθάνονται ό,τι φέρει φως (το πυρίτιο είναι βασικό συστατικό του γυαλιού, άρα φως) και έτσι γυρνάνε πάλι πίσω στο έδαφος που ζουν τον περισσότερο καιρό.

Φυσικά, θα πρέπει τα ποτίσματα να γίνονται στην αρχή που αναπτύσσονται οι βλαστοί και όταν αρχίζουν οι ανθοφορίες. Από κει και πέρα πρέπει να κάνουμε ελεγχόμενα ποτίσματα.

Συγκαλλιέργειες καλές για τις τριανταφυλλιές είναι τα περισσότερα αρωματικά της «κουζίνας», δηλαδή δυόσμος, βασιλικός, θυμάρι, μαντζουράνα, όπως επίσης και ο α-πήγανος.

Τώρα είναι η εποχή της σποράς λαχανικών ψυχανθών (μπιζέλια, αρακάς, ρεβίθια και βίκος) και μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε για τη σπορά την τεχνική της Φυσικής Καλλιέργειας, φτιάχνοντας σβόλους από άργιλο και βάζοντας μέσα τους σπόρους. Αν αυτοί σπαρθούν και δίπλα στα τριαντάφυλλα θα τα βοηθήσουν εξαιρετικά.

Και θεραπεία

Τέλος σε θεραπευτικούς κήπους χρησιμοποιούμε κάποιες τριανταφυλλιές, ιδίως εκείνες που μυρίζουν ωραία και έντονα (αυθεντικές ποικιλίες). Αλλά και η εναλλαγή των χρωμάτων τους δίνει τη δυνατότητα στο θεραπευτή να δημιουργήσει συνθέσεις ή και μεμονωμένες συνθέσεις με απαλά χρώματα για να ηρεμούν τις εντάσεις (συνδυασμός όσφρησης, έλξης εντόμων για παθητική ενασχόληση και οπτική αρμονία). Ή σαν ένα «πέρασμα» από το ένα θεραπευτικό θέμα του κήπου στο άλλο, χρησιμοποιώντας σε διαβάθμιση χρώματα, όπως αυτά του ουράνιου τόξου.

Στην ελληνική παράδοση έχει χρησιμοποιηθεί το τριαντάφυλλο σε πάρα πολλούς στίχους τραγουδιών, όπως σε τραγούδια του γάμου («Απάνω στην τριανταφυλλιά»), του έρωτα («Της τριανταφυλλιάς τα φύλλα») και άλλα πολλά. Ας ετοιμάσουμε τις τριανταφυλλιές μας να ανθίσουν και να μυρίσουν!

-του Μιχάλη Μανιαδάκη, Οργανική Κηπουρική