Τραγάνα – Το κρυμμένο μυστικό του Αιγαίου

Με επίκεντρο το νησιωτικό σύμπλεγμα των Φούρνων Κορσεών, επιστήμονες από 7 χώρες (Ισπανία, Ελλάδα, Αγγλία, Λίβανος, Τουρκία, Κροατία), ειδικευμένοι σε θαλάσσια ενδιαιτήματα προτεραιότητας,  συμμετείχαν στο 1ο Περιφερειακό Εκπαιδευτικό Workshop με θέμα την εφαρμογή τεχνικών καταγραφής των υφάλων ασβεστολιθικών ροδοφυκών στα θαλάσσια οικοσυστήματα της Ελλάδας. Η συνάντηση εργασίας επιστημόνων της Μεσογείου οργανώθηκε από το Περιφερειακό Κέντρο Δράσης για τις Ειδικά Προστατευόμενες Περιοχές (RAC/SPA) του Περιβαλλοντικού Προγράμματος του ΟΗΕ και τη συνεργασία του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας, ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ.

Εντυπωσιακά οικοσυστήματα υψηλής βιοποικιλότητας που ανταγωνίζονται και ξεπερνούν σε ομορφιά τους τροπικούς κοραλλιογενείς υφάλους εντόπισε και χαρτογράφησε η πολυεθνική ομάδα επιστημόνων στο ανατολικό Αιγαίο.

Σε βάθη 40-100μ η επιστημονική ομάδα κατέγραψε με τη χρήση, υποβρύχιας ρομποτικής κάμερας, σόναρ και κατά κύριο λόγο με αυτόνομη κατάδυση, σημαντικούς υφάλους ασβεστολιθικών ροδοφυκών, (γνωστοί και ως «τραγάνα»). Πρόκειται για περιοχές εξαιρετικά υψηλής βιοποικιλότητας, καθώς υπολογίζεται ότι στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου έχουν καταγραφεί σε υφάλους ασβεστολιθικών ροδοφυκών περίπου 1666 είδη, συμπεριλαμβανομένων 300 ειδών φυκών, 1200 ειδών ασπόνδυλων και πάνω από 100 είδη ψαριών. Κατά τη διάρκεια της έρευνας καταγράφηκαν 35 είδη ασπόνδυλων και 36 είδη φυκών, ενώ εξαιρετική εντύπωση προκάλεσε η ανακάλυψη κοραλλιών σε μεγάλα βάθη των οποίων η ηλικία εκτιμάται ότι ξεπερνάει τα 700 χρόνια!

Εκτός των άλλων εντοπίστηκαν και αρκετοί ύφαλοι ολοσχερώς κατεστραμμένοι από την αλιεία με μηχανότρατες. Τα συγκεκριμένα αλιευτικά σκάφη σύρουν σε αυτά τα ευαίσθητα οικοσυστήματα τις λεγόμενες σιδερένιες πόρτες – οι οποίες φτάνουν σε βάρος τον 1 ένα τόνο έκαστη, προκαλώντας καταστροφή που χρειάζεται αιώνες για να ανακάμψει, δεδομένου του πολύ αργού ρυθμού ανάπτυξής των συγκεκριμένων ενδιαιτημάτων (0.006 – 0.83 μμ/χρόνο). Υπογραμμίζεται ότι η Ελλάδα δεσμεύεται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία και διεθνείς συμβάσεις για την προστασία των ιδιαίτερα παραγωγικών θαλάσσιων οικοσυστημάτων, όπως οι ύφαλοι ασβεστολιθικών ροδοφυκών, και όφειλε να έχει ήδη ολοκληρώσει σε μεγάλος μέρος τη χαρτογράφηση τους. Ωστόσο, διαχρονικά η χώρα μας αγνοεί παντελώς τη θεμελιώδη σημασία που έχουν αυτά τα σπάνια οικοσυστήματα για το μέλλον της αλιείας. Δεν εφαρμόζεται κανένα μέτρο για την προστασία αυτών των ενδιαιτημάτων, με αποτέλεσμα να καταστρέφονται καθημερινά και με την ανοχή των αρχών από αλιευτικές πρακτικές (όπως η αλιεία με μηχανότρατες) σε αλιευτικά πεδία τα οποία η πολιτεία όφειλε να προστατεύει.

Στην προσπάθεια να αντιμετωπιστεί το συγκεκριμένο πρόβλημα σχεδιάστηκε για πρώτη φορά στο πλαίσιο των συναντήσεων εργασίας η τυποποίηση κοινών μεθόδων καταγραφής με εφαρμογή στα περιφερειακά οικοσυστήματα της Μεσογείου. Η καινοτομία έγκειται στην αξιοποίηση του ρόλου των αλιευτικών κοινωνιών μέσω της παροχής πληροφοριών σχετικά με την τοποθεσία των ενδιαιτημάτων, τον προσδιορισμό και αντιμετώπιση των παραγόντων υποβάθμισης τους.

ΤραγάναΟ συνδυασμός εμπειρικής πληροφορίας και εφαρμογής σύγχρονων και οικονομικών μεθόδων καταγραφής μπορεί να μειώσει σημαντικά το κόστος καταγραφής, καθώς μέχρι σήμερα και στις περισσότερες των περιπτώσεων η μέθοδος που χρησιμοποιούταν για την καταγραφή αυτών των ενδιαιτημάτων ήταν εξαιρετικά δαπανηρή και χρονοβόρα. Αυτό το μοντέλο πρόκειται να λειτουργήσει πιλοτικά με πρωτοβουλία του RAC/SPA αρχικά στην Ελλάδα, και συγκεκριμένα στην περιοχή των Φούρνων Κορσεών, και έπειτα σε άλλες χώρες της Μεσογείου. Στόχος μας η άμεση χαρτογράφηση των υφάλων ασβεστολιθικών ροδοφυκών και η υποβολή δεδομένων και χαρτών στις υπεύθυνες διοικητικές υπηρεσίες που είναι αρμόδιες για την υιοθέτηση συγκεκριμένων μέτρων διαχειριστικής προστασίας, όπως ο καθορισμός αλιευτικών πεδίων όπου θα απαγορευτεί η αλιεία με συρόμενα εργαλεία στις περιοχές με αυτά τα ευαίσθητα οικοσυστήματα.

Απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχία του συγκεκριμένου μοντέλου είναι η ανάπτυξη ουσιαστικής συνεργασίας με τις νησιωτικές και παράκτιες κοινωνίες και η σωστή ενημέρωση για την αξία των συγκεκριμένων ενδιαιτημάτων και τον ρόλο που διαδραματίζουν στη βιωσιμότητα των ιχθυαποθεμάτων και τη βιωσιμότητα της αλιείας. Η περίπτωση των Φούρνων Κορσεών θεωρήθηκε από το σύνολο της επιστημονικής ομάδας ιδανική για την εφαρμογή του σχεδίου. Αποτελεί μία από τις πλέον παραδοσιακές αλιευτικές κοινωνίες της Ελλάδας, ενώ η παρουσία της ερευνητικής ομάδας του Αρχιπελάγους στην περιοχή και η πρόσφατη λειτουργία του Κέντρου Αλιευτικής Έρευνας έχει ήδη ενεργοποιήσει τους παράκτιους αλιείς στην κατεύθυνση της συν-διαχείρισης των ιχθυαποθεμάτων και του αυτοελέγχου έναντι των καταστροφικών αλιευτικών πρακτικών.

Το ερευνητικό workshop πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη του τοπικού αλιευτικού συλλόγου, τη συνεργασία του δήμου Φούρνων Κορσεών και τη διαρκή και ενεργή συμμετοχή των παράκτιων αλιέων.

Διάσωση χελώνας Caretta caretta στη Σάμο – Γλίτωσε από το αγκίστρι, τη… «δάγκωσε» η Ολυμπιακή

Επιχείρηση διάσωσης θαλάσσιας χελώνας, προσφοράς πρώτων βοηθειών και μεταφοράς της στην Αθήνα οργανώθηκε από μέλη της θαλάσσιας ερευνητικής ομάδας του Αρχιπελάγους στη Σάμο. Η «ανθρώπινη αλυσίδα» στήθηκε στη Σάμο, με την κινητοποίηση και άψογη συνεργασία κατοίκων, εθελοντών, κτηνιάτρου και συνεργατών του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ και του συλλόγου για την προστασία θαλάσσιας χελώνας, ΑΡΧΕΛΩΝ.

Διάσωση χελώναςΗ νεαρή χελώνα, εντοπίζεται την Κυριακή 12/02 σε ακτή, στο Κοκκάρι. Κάτοικοι της περιοχής επικοινωνούν με το ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ για να αναφέρουν το συμβάν και μέλη της θαλάσσιας ερευνητικής ομάδας μεταβαίνουν άμεσα στο σημείο, προκειμένου να προσφέρουν τις πρώτες βοήθειες.

Η πρώτη εξέταση δείχνει ότι η μικρή Καρέττα έχει υποστεί τραυματισμό στο λαιμό (είχε καταπιεί μεγάλο αγκίστρι), και κινδυνεύει από υποσιτισμό. Παρά τη μεγάλη προσπάθεια, από βιολόγους του Αρχιπελάγους και συνεργάτη – εθελοντή κτηνίατρο δεν είναι εφικτό να της αφαιρεθεί το αγκίστρι. Δεδομένου ότι η κατάσταση της απαιτεί εξειδικευμένο χειρισμό κρίνεται αναγκαία η μεταφορά στην Αθήνα για να της παρασχεθεί ιατρική φροντίδα στο κέντρο προστασίας & περίθαλψης θαλάσσιας χελώνας, που διατηρεί ο «ΑΡΧΕΛΩΝ» στη Γλυφάδα. Λόγω απεργιακών κινητοποιήσεων η χελώνα δεν επιβιβάζεται στο πλοίο της ΑΝΕΚ LINES, το οποίο πραγματοποιεί το δρομολόγιο Σάμος – Αθήνα και προκρίνεται η διακομιδή της με αεροπλάνο.

Η Olympic Air παραδίδοντας μαθήματα…εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, χρεώνει (!) τη μεταφορά του μικρού ζώου με 67 ευρώ, το οποίο τελικά φτάνει ασφαλές στην Αθήνα και παραλαμβάνεται από εθελοντές του συλλόγου για την προστασία της θαλάσσιας χελώνας, «ΑΡΧΕΛΩΝ».

Μάρτυρες της μικρής οδύσσειας που έζησε το ζώο, ήταν ερευνητές από πέντε διαφορετικά πανεπιστήμια της Ευρώπης και της Αμερικής οι οποίοι έζησαν από κοντά, τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται ορισμένες εταιρείες στην Ελλάδα την έννοια της περιβαλλοντικής προστασίας και της περίθαλψης της άγριας ζωής.

Ευχόμαστε το λάθος της αεροπορικής εταιρείας να ήταν συγκυριακό και να μην αντικατοπτρίζει τη γενικότερη φιλοσοφία της σε θέματα κοινωνικής προσφοράς και ευθύνης.

Ελπίζουμε η μικρή μας φίλη να αναρρώσει σύντομα και να επιστρέψει στο φυσικό της περιβάλλον…

ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ: Στρατιωτική άσκηση στη Χίο καταστροφική για το θαλάσσιο οικοσύστημα

Μεγάλη οικονομική ζημιά για τους αλιείς Χίου και Ψαρών

αρχιπέλαγοςΜε εκτεταμένη περιβαλλοντική καταστροφή και γενική υποβάθμιση απειλούνται για άλλη μια φορά τα ήδη επιβαρυμένα αλιευτικά πεδία στη ΒΔ Χίο. Αυτή τη φορά, η προγραμματισμένη στρατιωτική άσκηση από χερσαίες μονάδες του στρατού με πραγματικά πυρά στην περιοχή του Μελανιούς, μεταξύ 24 Ιανουαρίου – 10 Φεβρουαρίου, θα πραγματοποιηθεί σύμφωνα και με διαβεβαιώσεις της 96 ΑΣΔΕΝ προς τους κατοίκους του νησιού, «αποκλειστικά και μόνο σε θαλάσσιο χώρο» (!).

Το γεγονός αυτό προσβάλει κάθε έννοια περιβαλλοντικής διαχείρισης και ακυρώνει τις εξαγγελίες της στρατιωτικής ηγεσίας περί διασφάλισης του φυσικού περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας, κατά τη διεξαγωγή ασκήσεων των Ενόπλων Δυνάμεων.

Το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας, «ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ» υπογραμμίζει ότι η στρατιωτική άσκηση όπως σχεδιάζεται να γίνει σε μη χαρακτηρισμένο πεδίο βολής (χωρίς τις προβλεπόμενες προδιαγραφές και σχετικές άδειες) και αποκλειστικά στο θαλάσσιο χώρο αντίκειται στην ελληνική, την ευρωπαϊκή νομοθεσία και τις διεθνείς συμβάσεις με τις οποίες δεσμεύεται η Ελλάδα για την προστασία των θαλάσσιων ειδών και οικοτόπων. Επίσης, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με κάθε έννοια προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος, της βιοποικιλότητας, των παραγωγικών οικοσυστημάτων της παράκτιας ζώνης, της δημόσιας υγείας, καθώς και της διασφάλισης της βιωσιμότητας της αλιείας.

Η χρήση βαρέων όπλων και οι βολές από ξηρά προς την παράκτια ζώνη με τη χρήση πραγματικών πυρών σε ευαίσθητα οικοσυστήματα προκαλούν ανυπολόγιστες συνέπειες στο θαλάσσιο περιβάλλον και τη δημόσια υγεία. Ο διασκορπισμός τοξικών ουσιών και βαρέων μέταλλων, που εμπεριέχονται ακόμα και στα λεγόμενα «καθαρά» συμβατικά πυρομαχικά, βιοσυσσωρεύονται στην τροφική αλυσίδα και επιβαρύνουν έμμεσα την υγεία των κατοίκων της περιοχής, αλλά και των θαλάσσιων οργανισμών.

Την έντονη αντίθεση τους εκφράζουν σε όλους τους τόνους τόσο οι αλιείς του νησιού, όσο και ο Σύλλογος Οικολογίας και Περιβάλλοντος Χίου, καθώς απειλούνται με καταστροφή ένα μοναδικό θαλάσσιο οικοσύστημα και το παραγωγικότερο αλιευτικό πεδίο μεταξύ Χίου & Ψαρών, το οποίο αποτελεί και σημαντική πηγή για την τοπική οικονομία.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στο προηγούμενο αντίστοιχο πεδίο βολής που χρησιμοποιείτο επί χρόνια στο νότιο τμήμα της Χίου, παρατηρείται έως σήμερα ολική καταστροφή της θαλάσσιας ζωής και εξαφάνιση των ιχθυαποθεμάτων. Κι όλα αυτά, σε μία περίοδο όπου καταγράφεται κατακόρυφη μείωση και υποβάθμιση των ιχθυαποθεμάτων στο Αιγαίο και διευρύνεται η απόγνωση των επαγγελματιών του αλιευτικού κλάδου.

Η αδράνεια που επιδεικνύει επί χρόνια το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας στο θέμα της χωροθέτησης και δημιουργίας σύγχρονου πεδίου βολής στη Χίο, το οποίο θα τηρεί όλες τις προδιαγραφές ασφαλείας, τους περιβαλλοντικούς όρους και θα συμβάλει ταυτόχρονα στην εκπαίδευση και το αξιόμαχο των Ενόπλων Δυνάμεων δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να συνεπάγεται την απειλή της δημόσιας ασφάλειας και την ολική καταστροφή σπάνιων οικοσυστημάτων.

Το ΑΡΧΙΠΕΛΑΓΟΣ, ως όφειλε, ζήτησε επίσημα από τη στρατιωτική και πολιτική ηγεσία τη ματαίωση της συγκεκριμένης άσκησης, δηλώνοντας ρητά ότι θα στραφεί νομικά κατά παντός υπευθύνου, χρησιμοποιώντας όλα τα διαθέσιμα νομικά εργαλεία που προβλέπονται από την εθνική, ευρωπαϊκή νομοθεσία και τις διεθνείς συμβάσεις.