Ιπποφαές, μια νέα δυναμική καλλιέργεια

Το ιπποφαές ανήκει στην κατηγορία των πολυδύναμων φυτών, των φυτών εκείνων των οποίων οι ιδιότητες των καρπών του έχουν εξαιρετική σημασία για τη φαρμακευτική και καλλυντική βιομηχανία και τη βιομηχανία τροφίμων, εξαιτίας των πλούσιων συστατικών του που περικλείουν τόσο η σάρκα του καρπού όσο και οι σπόροι του.

190 πολύτιμες ουσίες

Σύμφωνα με Ρώσους και Κινέζους επιστήμονες, το ιπποφαές περιέχει 190 πολύτιμες ουσίες, οι περισσότερες από τις οποίες έχουν ισχυρή αντιοξειδωτική δράση. Οι περισσότερες και δραστικότερες (106) έχουν εντοπιστεί στο έλαιο που περιέχουν οι καρποί του. Σύμφωνα με τους μελετητές, το σημαντικότερο επιστημονικό εύρημα για το ιπποφαές δεν είναι μόνο ότι περιέχει πολύτιμες ουσίες για την υγεία του ανθρώπου, αλλά και το ότι τόσο οι συγκεντρώσεις τους όσο και ο συνδυασμός τους έχουν συνταιριαστεί από τη φύση με τέτοιον τρόπο, ώστε να προσφέρουν την καλύτερη δυνατή κάλυψη στον ανθρώπινο οργανισμό. Το ιπποφαές περιέχει ένα μοναδικό συνδυασμό αντιοξειδωτικών συστατικών που δρουν προληπτικά κατά της γήρανσης, των καρδιαγγειακών νοσημάτων και του καρκίνου. Μεταξύ των άλλων περιέχει βιταμίνη C, βι-ταμίνη Ε, βιταμίνη Α, βιταμίνη του συμπλέγματος Β, βιταμίνη D, βιταμίνη Κ, Β-στερόλη, Φλαβονοειδή και όλα τα μεταλλικά στοιχεία, όπως: ασβέστιο, μαγνήσιο, σίδηρο, φώσφορο, χαλκό, κάλιο, σελήνιο, ψευδάργυρο, τα οποία είναι απαραίτητα για την πνευματική και σωματική υγεία. Όπως και οι βιταμίνες, δρουν ως καταλύτες σε πολλές βιολογικές αντιδράσεις και οι λειτουργίες τους είναι αλληλένδετες. Το σελήνιο και ο χαλκός έχουν πολύ ισχυρή αντιοξειδωτική δράση.

Περιέχει επίσης καροτενοειδή και πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, όπως: ω-3, ω-6, ω-7, ω-9. Το ιπποφαές θεωρείται από τους Ρώσους και τους Κινέζους επιστήμονες η πλουσιότερη πηγή φυτικών λιπαρών οξέων, που είναι απαραίτητα στον οργανισμό για την καλή λειτουργία του εγκεφάλου, του νευρικού, του ανοσοποιητικού και του αναπαραγωγικού συστήματος, ενώ προστατεύουν από καρδιαγγειακές παθήσεις, περιορίζουν τα επίπεδα της κακής χοληστερίνης στο αίμα και έχουν και ισχυρή αντιφλεγμονώδη και αντιοξειδωτική δράση. Το ω-7 λιπαρό οξύ είναι κυρίως ζωικής προέλευσης. Έχει εντοπιστεί μόνο στο έλαιο του φυτού μακαντέμια, αλλά σε συγκεντρώσεις 2 φορές χαμηλότερες από αυτές που έχουν βρεθεί στο ιπποφαές. Το ω-7 έχει αντιική, αντιβακτηριδιακή, επουλωτική και αντιγηραντική δράση.

rs_2

Τι προσφέρει στον οργανισμό

Το ιπποφαές προσφέρει στην οργανισμό: τόνωση, ευεξία και ενέργεια, γρήγορη ανάρρωση και επούλωση των πληγών, ενίσχυση του ανοσοποιητικού, προστασία από τον καρκίνο, προστασία και ενίσχυση του νευρικού συστήματος, μείωση του άγχους, ρύθμιση του μεταβολισμού. Επίσης, συμβάλει στην αντιμετώπιση της υπερπλασίας του προστάτη, παθήσεων στο συκώτι, καθώς και γαστρεντερικών προβλημάτων, όπως η ελκώδης κολίτιδα, η οισοφαγίτιδα, η νόσος του Crohn και προστασία από καρδιαγγειακά προβλήματα, μείωση της κακής χοληστερίνης και του σακχάρου στο αίμα, προστασία των αγγείων, ενίσχυση της κυκλοφορίας του αίματος, ανακούφιση από τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, τους πόνους της περιόδου και προστασία του αναπαραγωγικού συστήματος, επανόρθωση ιστών και κυττάρων μετά από μεγάλη έκθεση σε ακτινοβολία, προληπτική δράση εναντίον οφθαλμικών παθήσεων, όπως ο καταρράκτης και η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας. Τέλος, προσφέρει αποτοξίνωση του οργανισμού, οξυγόνωση και ανανέωση των κυττάρων, αντιμετώπιση πρόωρης γήρανσης, αντιμετώπιση δερματικών προβλημάτων, όπως ακμή, δυσχρωμίες, έκζεμα, έγκαυμα, ψωρίαση και έκζεμα.

Χρήσεις του Ιπποφαούς

Το ιπποφαές μπορεί να αποτελέσει πολύτιμη ύλη για την παραγωγή καλλυντικών, την παραγωγή «λειτουργικών τροφίμων», την παραγωγή χυμών, μαρμελάδων κλπ., την παραγωγή φαρμακευτικών παρασκευασμάτων, την παραγωγή προσθέτων διατροφής, την παραγωγή φυσικών χρωστικών για τις φαρμακοβιομηχανίες, τις βιομηχανίες τροφίμων και την υφαντουργία, την αναβάθμιση υποβαθμισμένων εδαφών και τη βελτίωση της γονιμότητας τους, τη χρησιμοποίηση των φύλλων, των νεαρών βλαστών και των υπολειμμάτων των καρπών μετά τη μεταποίηση τους για τη διατροφή των κτηνοτροφικών ζώων κλπ.

Τρόπος Καλλιέργειας – Οργάνωση

Seabuckthorn / ΙπποφαέςΤο καλύτερο μοντέλο παραγωγής, μεταποίησης και εμπορίας για το ιπποφαές είναι εκείνο της ομάδας παραγωγών. Τα μέλη της ομάδας αυτής θα καλλιεργούν το ιπποφαές, το οποίο θα το παραδίδουν στην ομάδα, η οποία θα συγκεντρώνει την παραγωγή και θα προβαίνει στην πρώτη μεταποίηση των καρπών του παράγοντας, χυμούς, έλαια, στερεά υπόλοιπα μεταποίησης, αλλά και αξιοποιώντας τα φύλλα σαν αφεψήματα. Επίσης, η ομάδα θα ερευνά τις αγορές και θα τροφοδοτεί με τα προϊόντα της πρώτης μεταποίησης διάφορες εταιρείες (φαρμακευτικές, καλλυντικών, λειτουργικών τροφίμων, βιομηχανίες χυμών, αρτοσκευασμάτων, κλπ) του εσωτερικού και του εξωτερικού, οι οποίες θα προβαίνουν στην τελική μεταποίηση, εξασφαλίζοντας τις υψηλότερες δυνατές τιμές προς όφελος των παραγωγών.

Για το λόγο αυτό συστήθηκε ήδη ο «Αγροτικός Συνεταιρισμός Καλλιέργειας Πολυδύναμων Φυτών Δυτικής Μακεδονίας» με έδρα την Αιανή Κοζάνης σε μία προσπάθεια οργανωμένης καλλιέργειας του ιπποφαούς. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία δώδεκα, μέχρι στιγμής, καλλιεργητών οι οποίοι, αφού παρακολούθησαν ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα συνολικής διάρκειας 40 ωρών υπό τον κ. Κάσσανδρο Γάτσιο, γεωπόνο και ειδικό στην καλλιέργεια του συγκεκριμένου φυτού, προχώρησαν ήδη στη φύτευση 35 στρεμμάτων ιπποφαούς. Μέχρι το Μάρτιο του 2011 θα φυτευτούν άλλα 35 στρέμματα τα οποία θα αποδώσουν τους πρώτους καρπούς τους μετά από τρία περίπου χρόνια.

Σκοπός του Συνεταιρισμού είναι να αναπτύξει πλήρως τη βιολογική και βιοδυναμική καλλιέργεια του ιπποφαούς και να ξεκινήσει την πειραματική φύτευση σε δεύτερη φάση του μύρτιλλου. Απώτερος σκοπός του Συνεταιρισμού είναι η απόκτηση του κατάλληλου εξοπλισμού, ώστε να προχωρήσει στη μεταποίηση των καρπών του φυτού σε χυμό και έλαιο. Συμβουλευτικό και τεχνικό ρόλο στην ανάπτυξη της καλλιέργειας του ιπποφαούς και την οργανωτική και διοικητική στήριξη του Συνεταιρισμού έχει το Ινστιτούτο Περιφερειακής Ανάπτυξης Δυτικής Μακεδονίας, το οποίο διερεύνησε ήδη συνεργασίες με τη φαρμακευτική και καλλυντική βιομηχανία.

-του Άρη Γκουλιάφα. Προέδρου του Αγροτικού Συνεταιρισμού Καλλιέργειας Πολυδύναμων Φυτών Δυτ. Μακεδονίας

Το μυστικό αυτού του κρασιού είναι η …ντομάτα!

Οι Καναδοί λάτρεις του κρασιού τσουγκρίζουν τα ποτήρια τους με ένα όλο πιο δημοφιλές, αλλά παράξενο κρασί φτιαγμένο από μια μυστική οικογενειακή συνταγή που μετράει τέσσερεις γενιές πίσω και προέρχεται από ντομάτες.

Ο λόγος και ο ντόρος για το κρασί του Pascal Miche, ενός 40χρονου πρώην χασάπη από το Κεμπέκ, που κατάφερε να παράγει και να λανσάρει με επιτυχία το πρώτο κρασί από ντομάτα. Τρία χρόνια μετά την πρώτη του απόπειρα, ο Miche πουλάει 34.000 μπουκάλια κρασί ετησίως που παρασκευάζει αποκλειστικά από ντομάτες. Το «αμπέλι» ή μάλλον καλύτερα οι ντομάτες του βρίσκονται στο Charlevoix, περίπου 400 χιλιόμετρα βορειοανατολικά του Μόντρεαλ.

Ο ίδιος αναφέρει ότι ήθελε να τελειώσει αυτό που ο προπάππους του ξεκίνησε τη δεκαετία του 1930. Ο Miche μετανάστευσε από το Βέλγιο στο Κεμπέκ πριν επτά χρόνια και πάντοτε είχε στο πίσω μέρος του μυαλού του να εμπορευματοποιήσει τη συνταγή του προγόνου του που κρατήθηκε μυστική για τέσσερεις γενιές.

Στη Βόρεια Αμερική, ο Miche μπορεί να ονομάζει το προϊόν του «κρασί», αλλά για να το εξάγει π.χ. στη Γαλλία θα πρέπει να αλλάξει το λανσάρισμά του, αφού στη Γαλλία μόνο τα αλκοολούχα που παρασκευάζονται από τη ζύμωση του χυμού των σταφυλιών μπορούν να φέρουν την ονομασία «κρασί».

Ο Miche που έχει παθιαστεί με το κρασί του, τονίζει ότι διαλέγει τις ντομάτες του με την ίδια φροντίδα που οι οινοποιοί διαλέγουν τα σταφύλια τους και ότι η διαδικασία είναι ακριβώς η ίδια: διαλογή, σύνθλιψη, ζύμωση, εμφιάλωση κτλ, μια διαδικασία που διαρκεί εννέα μήνες, δίνοντας ένα λευκό κρασί με περιεκτικότητα σε αλκοόλ 18%. Στο τελικό προϊόν δεν υπάρχει ίχνος ντομάτας, ούτε καν στη γεύση. Το κρασί λέγεται Omerto, ονομασία που προέρχεται από το όνομα του προπάππου του Omer Miche.

Για να μπορεί να αποκαλεί το προϊόν του «κρασί», ο Miche έπρεπε πρώτα να πείσει τις αρχές ότι η ντομάτα είναι πράγματι φρούτο. Ο παραγωγός είχε την επιστήμη με το μέρος του. Βοτανικά, η ντομάτα είναι φρούτο, κυρίως επειδή περιέχει σπόρους του φυτού. Είναι η μαγειρική της χρήση που έχει οδηγήσει τους περισσότερους να πιστεύουν ότι είναι λαχανικό. Το σίγουρο είναι ότι τον Miche, δεν θα τον πάρουν με τις ντομάτες. Το ντοματόκρασο σημειώνει ήδη μεγάλη επιτυχία στον Καναδά και ετοιμάζεται να εξαχθεί και σε άλλες χώρες.

 

Ζέα – Το αρχαίο δημητριακό επιστρέφει στη διατροφή μας

Ποια είναι όμως ή βασική τροφή; Οί ερευνηταί κατέληξαν, σύντομα, ότι βασική τροφή τών Ελλήνων είναι τό ψωμί. Τό ψωμί όμως τών Ελλήνων ήταν από Ζειά και όχι από σιτάρι». Γ. Γ. Αυφαντής, «Ο Ιστορικός Εμπαιγμός».

ζέαΗ Ζέα (Triticum dicoccum) είναι ένα από τα αρχαιότερα δημητριακά που είναι γνωστά στον άνθρωπο. Αναφέρεται και ως Ζειά, βρίζα, όλυρα, emmer (Γερμανία), farro (Ιταλία) και ορισμένες φορές συγχέεται με το ασπροσίτι (γερμαν. Dinkel) ή τη σίκαλη. Κάποιοι τη μπερδεύουν ακόμα και με το καλαμπόκι, αφού η λέξη Zea (Zea mais) είναι η επιστημονική ονομασία του αραβοσίτου. Αναφορές στην καλλιέργειά του δημητριακού κάνει και ο Όμηρος, αλλά τη Ζέα συναντάμε και στην Παλαιά Διαθήκη, στον Ηρόδοτο, στο Θεόφραστο, στον Πλίνιο και αλλού. Πόσοι από εμάς άραγε γνωρίζουν ότι η μαρίνα Ζέας είναι αρχαίο λιμάνι και πιθανότατα ονομάστηκε έτσι λόγω της διακίνησης Ζέας μέσω του λιμανιού, ή λόγω της ύπαρξης Ζέας στην περιοχή;

Δείγματά της έχουν βρεθεί σε ανασκαφές προϊστορικών οικισμών σε όλο τον ελλαδικό χώρο, με παλαιότερο αυτό της Μικράς Ασίας που χρονολογείται 12.000 χρόνια π.Χ. Ήταν ένα από τα πρώτα δημητριακά που «εξημέρωσε» ο άνθρωπος, βασικό καλλιεργήσιμο είδος στη Μέση Ανατολή κατά τη διάρκεια της Παλαιάς Διαθήκης και μια από τις κύριες καλλιέργειες δημητριακών στην Αίγυπτο και τη Ρώμη. Με το πέρασμα του χρόνου επιλέχθηκαν πιο αποδοτικές και πιο εύκολες καλλιέργειες δημητριακών, όπως το σιτάρι και το ρύζι.

Η Ζειά ήταν βασικό συστατικό της διατροφής των αρχαίων Ελλήνων. Οι Έλληνες δεν έτρωγαν ψωμί από σιτάρι, αυτό προτιμούσαν να το δίνουν στα ζώα. Έτρωγαν ψωμί από Ζειά ή Κριθάρι. Και μόνο σε μεγάλη ανάγκη έτρωγαν κριθάρι ανάμεικτο με σιτάρι. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι στις απεικονίσεις της θεάς Δήμητρας δεν εμφανίζεται σιτάρι, αλλά Ζειά. Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι επίσης εκτιμούσαν ιδιαίτερα “τις χάρες” του δημητριακού, αφού σύμφωνα με τον Ηρόδοτο παρασκεύαζαν ψωμί αποκλειστικά από Ζέα. Ο Μέγας Αλέξανδρος έτρεφε τη στρατιά του μόνο με Ζειά, για να είναι οι άνδρες του υγιείς και πνευματικά ανεπτυγμένοι.

zymarikazeas

Θεωρείται ένα από τα πιο υγιεινά και κατάλληλα για τον άνθρωπο δημητριακά και ας υποβιβάστηκε αργότερα σε απλή ζωοτροφή. Η Ζειά δεν φράσει τις αρτηρίες, όπως το αλεύρι από το σιτάρι που τρώμε, το οποίο περιέχει γλουτένη. Έχει υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες, φυτικές ίνες και μέταλλα. Βοηθάει στην απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών, καταστέλλει τις χρόνιες φλεγμονές και θεωρείται ότι εμποδίζει την ανάπτυξη και μετάσταση του καρκίνου. Περιέχει το βασικό αμινοξύ λυσίνη (Lycin) που ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα και είναι το βασικό στοιχείο στη βιοχημική λειτουργία του εγκεφάλου. Είναι κατάλληλη για όσους πάσχουν από αλλεργία στο σιτάρι ή έχουν κοιλιοκάκη. Λόγω της μεγάλης ποσότητας μαγνησίου κάνει τα προϊόντα που παράγονται από αυτήν πιο εύπεπτα. Τα προϊόντα από Ζειά είναι κατά γενική ομολογία πιο εύγευστα και σίγουρα πιο θρεπτικά. Τότε, γιατί δεν την καλλιεργούμε και δεν την καταναλώνουμε πια;

Η Ζέα εξαφανίστηκε “μυστηριωδώς” από τη διατροφή μας. Το 1928 η καλλιέργειά της άρχισε να απαγορεύεται σταδιακά και μέχρι το 1932 καταργήθηκε τελείως στην Ελλάδα. Η λέξη Ζειά, Ζέα κτλ εξαφανίστηκε ακόμα και από τα λεξικά. Η Ζέα υποβιβάστηκε σε ζωοτροφή. Οι λόγοι δεν είναι σαφείς. Το γιατί παραμένει αδιευκρίνιστο. Το σιτάρι είναι πιο ανταποδοτική καλλιέργεια, αλλά λιγότερο ωφέλιμο για τον οργανισμό.  Ήταν η εισαγωγή των αλεύρων σίτου; Ήταν το οικονομικό συμφέρον ή κάτι πιο πολύπλοκο; Στα λεξικά (ελληνικά) ακόμα και σήμερα υπάρχει ως ζωοτροφή.

Στις μέρες μας, καλλιεργείται σε κάποιες χώρες και είναι ιδιαίτερα δημοφιλής στην Ιταλία (farro) και στη Γερμανία (emmer). Στη χώρα μας τη βρίσκουμε σε καταστήματα με βιολογικά προϊόντα.

Πηγές: Γ. Γ. Αυφαντής, «Ο Ιστορικός Εμπαιγμός», www.wikipedia.org