Ζούμε σαν να είχαμε στη διάθεσή μας έναν έξτρα πλανήτη

Οι διαρκώς αυξανόμενες απαιτήσεις της ανθρωπότητας σε φυσικούς πόρους ασκούν τεράστιες πιέσεις στη βιοποικιλότητα του πλανήτη και απειλούν τη μελλοντική μας ασφάλεια, υγεία και ευημερία. Αυτό αποκαλύπτει ο «Ζωντανός Πλανήτης 2012», η κυριότερη έκθεση για την κατάσταση υγείας της Γης, που συντάσσεται κάθε δύο χρόνια από την περιβαλλοντική οργάνωση WWF σε συνεργασία με τη Ζωολογική Εταιρία του Λονδίνου και το Παγκόσμιο Δίκτυο Aποτυπώματος (Global Footprint Network).

Η έκθεση «Ζωντανός Πλανήτης» υπολογίζει τις αλλαγές στην υγεία των οικοσυστημάτων, παρακολουθώντας 9000 πληθυσμούς περισσότερων από 2600 ειδών. Από το 1970 έως σήμερα καταγράφεται μείωση των ειδών κατά σχεδόν 30%, με τα τροπικά είδη να έχουν δεχτεί το ισχυρότερο πλήγμα – 60% μείωση σε λιγότερο από 40 χρόνια. Ταυτόχρονα, ο δείκτης του οικολογικού αποτυπώματος καταδεικνύει πώς οι απαιτήσεις μας σε φυσικούς πόρους είναι πλέον μη βιώσιμες.

«Ζούμε σαν να είχαμε στη διάθεσή μας έναν έξτρα πλανήτη. Χρησιμοποιούμε διπλάσιους φυσικούς πόρους από αυτούς που μπορεί να παράγει η Γη και, αν δεν αλλάξουμε τροχιά, το 2030 θα χρειαζόμαστε περισσότερους από 2 πλανήτες για να καλύψουμε τις ανάγκες μας», τονίζει ο Τζιμ Ληπ, Διευθυντής του WWF International.

Ζωντανός Πλανήτης 2012Η έκθεση υπογραμμίζει τις επιπτώσεις της αυξανόμενης αστικοποίησης, καθώς το 2050 δύο στους τρεις ανθρώπους θα κατοικούν σε πόλεις, αλλά και τη διαφορά μεταξύ πλούσιων και φτωχών κρατών. Οι πιο πλούσιες οικονομίες έχουν κατά μέσο όρο πενταπλάσιο οικολογικό αποτύπωμα από τις φτωχές. Όμως, σύμφωνα με το δείκτη Ζωντανού Πλανήτη, οι απώλειες σε βιοποικιλότητα από το 1970 υπήρξαν ραγδαίες σε χαμηλών εισοδημάτων κράτη – καταδεικνύοντας πόσο οι φτωχότερες και πιο ευάλωτες χώρες «επιδοτούν» τον τρόπο ζωής των πλουσιότερων.

Οι 10 χώρες με το μεγαλύτερο οικολογικό αποτύπωμα ανά κάτοικο είναι: Κατάρ, Κουβέιτ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Δανία, ΗΠΑ, Βέλγιο, Αυστραλία, Καναδάς, Ολλανδία και Ιρλανδία.

H Ελλάδα κατατάσσεται στην 22η θέση σε σύνολο 149 κρατών που εξετάζονται στην έκθεση με το οικολογικό της αποτύπωμα να είναι πολύ υψηλότερο του παγκόσμιου μέσου όρου. Σύμφωνα μάλιστα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, αν όλοι οι πολίτες του κόσμου κατανάλωναν όπως στην Ελλάδα, τότε θα χρειαζόμασταν σχεδόν 3 πλανήτες για να καλύψουμε τις ανάγκες μας. «Πίσω από την οικονομική κρίση που βιώνει η χώρα, ξεδιπλώνεται και μια άλλη λιγότερο γνωστή αλλά εξίσου καταστροφική περιβαλλοντική κρίση. Στην Ελλάδα συνεχίζουμε να ζούμε εις βάρος του φυσικού μας κεφαλαίου και ο υπερ-δανεισμός αυτός θα έχει αρνητικές επιπτώσεις σε πολύ μεγαλύτερο βάθος χρόνου. Ας αποτελέσει η οικονομική κρίση τουλάχιστον αφορμή για μια εκ βαθέων επανεξέταση των προτύπων ανάπτυξης», σημειώνει ο Δημήτρης Καραβέλλας, διευθυντής του WWF Ελλάς.

Η έκθεση προτείνει μια σειρά από λύσεις για να μειωθεί το παγκόσμιο Οικολογικό Αποτύπωμα, ώστε να επανέλθουμε εντός των ορίων αντοχής του πλανήτη. Οι λύσεις αυτές αναπτύσσονται στο πλαίσιο 16 δράσεων προτεραιότητας, μεταξύ των οποίων η βελτίωση των καταναλωτικών προτύπων, η αναγνώριση της οικονομικής αξίας του φυσικού κεφαλαίου και η δημιουργία νομικών και πολιτικών πλαισίων που διευκολύνουν τη δίκαιη πρόσβαση σε τροφή, νερό και ενέργεια.

«Μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα μέλλον με ευημερία που θα προσφέρει φαγητό, νερό και ενέργεια για τα 9 ίσως και 10 δισ. κατοίκων που θα ζουν στον πλανήτη το 2050», συνεχίζει ο Τζιμ Ληπ. «Οι λύσεις βρίσκονται σε τομείς όπως η μείωση των απορριμμάτων, η αποτελεσματικότερη διαχείριση των υδάτων και η χρήση καθαρών και άφθονων πηγών ενέργειας, όπως ο αέρας και ο ήλιος».

Ο Ολλανδός αστροναύτης Αντρέι Κάιπερς (André Kuipers), από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό όπου δόθηκε στη δημοσιότητα η έκθεση, αποτύπωσε με μοναδικό τρόπο την κατάσταση του πλανήτη: «Έχουμε μόνο μια Γη στη διάθεσή μας. Από εδώ ψηλά μπορώ να δω το αποτύπωμα της ανθρωπότητας, συμπεριλαμβανόμενων των δασικών πυρκαγιών, της ρύπανσης του αέρα και της διάβρωσης του εδάφους – προβλήματα που αντικατοπτρίζονται στη φετινή έκδοση του Ζωντανού Πλανήτη», τονίζει ο Κάιπερς και συνεχίζει: «Παρόλο που ασκούνται μη βιώσιμες πιέσεις στον πλανήτη, έχουμε τη δυνατότητα να σώσουμε τη Γη μας όχι μόνο για το δικό μας καλό, αλλά πάνω από όλα για το καλό των ερχόμενων γενεών».

Η φετινή έκθεση δίνεται στη δημοσιότητα μόλις 5 εβδομάδες πριν από τη Συνδιάσκεψη του ΟΗΕ για την Αειφόρο Ανάπτυξη στο Ρίο (Rio+20). 20 χρόνια μετά την πρώτη Συνδιάσκεψη της Γης κράτη, επιχειρήσεις και κοινωνία των πολιτών έχουν μια μοναδική ευκαιρία για να επιβεβαιώσουν ξανά τη δέσμευσή τους για ένα βιώσιμο μέλλον. Ο «Ζωντανός Πλανήτης 2012» καταδεικνύει για μια ακόμα φορά ότι δεν υπάρχει καιρός για χάσιμο.

H κλιματική αλλαγή ευνοεί τις ζωονόσους

Η μεγαλύτερη κινητικότητα των ζώων, η αύξηση της θερμοκρασίας, ιδίως στο βορρά και οι ακραίες καιρικές συνθήκες που ταλαιπωρούν το ανοσοποιητικό σύστημα των κοπαδιών αυξάνουν τις πιθανότητες εξάπλωσης των ζωονόσων. Τα πρόσφατα παραδείγματα του καταρροϊκού πυρετού και του ιού Σμάλενμπεργκ δεν θα είναι οι μόνες επιδημίες που θα πλήξουν το ευρωπαϊκό ζωικό κεφάλαιο τα επόμενα δέκα χρόνια, προειδοποιούν Βρετανοί επιστήμονες.

ζωονόσοςΤα κρούσματα καταρροϊκού πυρετού στην Ελλάδα είναι πολύ λιγότερα σε σχέση με παλιότερες χρονιές, αλλά δείχνουν πόσο εύκολα μπορεί να μεταδοθεί η νόσος από τα παράλια της Τουρκίας στα νησιά του Αιγαίου λόγω των υψηλών θερμοκρασιών. Στην υπόλοιπη Ευρώπη, που οι κτηνοτρόφοι δεν ήταν συνηθισμένοι, τα κρούσματα καταρροϊκού πυρετού (blue tongue) έχουν επεκταθεί μέχρι και τη Μεγάλη Βρετανία. Ο δε ιός Σμάλενμπεργκ ξεκίνησε από κοπάδια της Ολλανδίας, η οποία είναι γνωστή για τις συνθήκες υγιεινής των ζώων, και επεκτάθηκε μέχρι την Ισπανία και τη Βόρεια Ιρλανδία.

Ο Δρ Άντονι Γουίλσον, επικεφαλής της μαθηματικής βιολογίας των λοιμωδών νόσων στο Ινστιτούτο Pirbright, και ο Ρίτσαρντ Κοκ, καθηγητής Υγείας Άγριων Ζώων και Νέων Ασθενειών στο Royal Veterinary College, υποστήριξαν ότι μια ασθένεια παρόμοια με αυτή του καταρροϊκού πυρετού του προβάτου ή του ιού Σμάλενμπεργκ (SBV) θα εμφανιστεί στη Μ. Βρετανία κατά τα επόμενα 10 χρόνια.

Όμως, οι εκπρόσωποι των κτηνοτρόφων προσπαθούν να καθησυχάσουν το ευρύ κοινό, δηλώνοντας ότι είναι «αδύνατον να προβλέψουμε το μέλλον» και ότι είναι «ανεύθυνο να φωνάζουν για κάτι που βασίζεται περισσότερο στη θεωρία, παρά την πραγματικότητα».

Η εκβιομηχάνιση της κτηνοτροφίας θα αυξήσει, τέλος, τις ασθένειες επειδή η φυσική ανοσία στα ζώα δεν θα αναπτύσσεται τόσο εύκολα.

Πηγή: Agronews

Η βιολογική γεωργία δεσμεύει περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα στο έδαφος

Η βιολογική γεωργία συμβάλλει στη δέσμευση του διοξειδίου του άνθρακα στο έδαφος και έτσι συμβάλλει στο μετριασμό της κλιματικής αλλαγής. Αυτό είναι το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε ομάδα διεθνών εμπειρογνωμόνων για το κλίμα. Υπό την ηγεσία του Ερευνητικού Ινστιτούτου Βιολογικής Γεωργίας των ΗΠΑ, η επιστημονική ομάδα αξιολόγησε για πρώτη φορά σχετικά δεδομένα από 74 μελέτες σε όλο τον κόσμο.

Πρόκειται για μελέτες κατά τις οποίες μετρήθηκε η ποσότητα οργανικού άνθρακα σε έδαφος βιολογικών και συμβατικών συστημάτων καλλιέργειας. Η ανάλυση αυτών έδειξε ότι το επίπεδο των αποθεμάτων άνθρακα στα εδάφη βιολογικής διαχείρισης είναι, κατά μέσο όρο, 3,5 τόνοι ανά εκτάριο υψηλότερο από τις συμβατικές καλλιέργειες.

Βασισμένοι στις 20 εκ των μελετών, οι ερευνητές υπολόγισαν ότι τα εδάφη βιολογικής καλλιέργειας μπορούν να αποθηκεύσουν έως και 450 κιλά περισσότερο ατμοσφαιρικό άνθρακα ανά εκτάριο και ανά έτος. Σημαντικά υψηλότερα αποθέματα άνθρακα φαίνεται ότι υπάρχουν σε αγροκτήματα που δεν εισάγουν λιπάσματα. Αυτό δείχνει ότι η αύξηση της περιεκτικότητας σε χούμο και η αποθήκευση άνθρακα σε ένα κλειστό κύκλο θρεπτικών συστατικών –στόχος της βιολογικής γεωργίας- είναι κάτι εφικτό. Αυτός ο κλειστός κύκλος, μπορεί να είναι ένα τυπικό χαρακτηριστικό της βιολογικής γεωργίας, αλλά μπορεί να εφαρμοστεί και στη συμβατική, συμβάλλοντας έτσι στη μείωση της αλλαγής του κλίματος, σύμφωνα με τους ερευνητές.

Η μελέτη δημοσιεύτηκε στα Πρακτικά της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών (PNAS) των ΗΠΑ.