Η κρητική νηστεία, θαύμα μακροζωίας

«Το φάρμακό σου η τροφή σου και η τροφή σου το φάρμακό σου» Ιπποκράτης

ΙπποκράτηςΈαρ, η Άνοιξη, ο τριμηνιαίος μετά τον Χειμώνα καιρός. Η εαρινή ισημερία (21 Μαρτίου) σηματοδοτεί την έναρξη της αστρονομικής Άνοιξης. Η γη τότε έχει ίσες ώρες μέρα και νύχτα. Λέγεται ότι φυτά που ανθίζουν στην εαρινή ισημερία είναι μαγικά και θεραπευτικά. Π.χ. η Βιόλα που φύτρωσε στο σημείο που ο Ορφέας ακούμπησε τη λύρα του να ξεκουραστεί.

Οι ανθρώπινοι οργανισμοί, τρεφόμενοι δυνατά (λιπαρά) στην διάρκεια του Χειμώνα για να ανταπεξέλθουν στο κρύο (η αρκούδα καίει το αποθηκευμένο λίπος στη διάρκεια της χειμερίας νάρκης της), είναι υπερτοξινωμένοι και μαλθακοί. Απαραίτητη είναι τότε μια βαθιά «διατροφική αποτοξίνωση» του οργανισμού και μια ενεργοποίησή του για να συμβαδίζει και με τους αναζωογονητικούς ρυθμούς της Άνοιξης. Η νηστεία της μεγάλης σαρακοστής (Ορθόδοξη παράδοση), είναι «εθιμική» διατροφική συμπεριφορά από αιώνες και η φιλοσοφία της είναι η «κάθαρση» του φυσικού σώματος για βίωση «πνευματικά» των Παθών και της Ανάστασης του Κυρίου.*

Νηστεία από το στερητικό νη και εσθίω = τρώγω, δηλαδή δεν τρώγω.

Η βαθιά «διατροφική αποτοξίνωση» του οργανισμού και η ενεργοποίησή του είναι απαραίτητη για να συμβαδίζει με τους αναζωογονητικούς ρυθμούς της Άνοιξης. Η νηστεία της μεγάλης σαρακοστής (Ορθόδοξη παράδοση), είναι «εθιμική» διατροφική συμπεριφορά από αιώνες και η φιλοσοφία της είναι η «κάθαρση» του φυσικού σώματος για βίωση «πνευματικά» των Παθών και της Ανάστασης του Κυρίου.*

Σαρακοστή & νηστεία

Το έθιμο δε της «Καθαρής Δευτέρας» ακριβώς σηματοδοτεί αυτή την έναρξη, που φέτος ξεκίνησε από τις 10 Μαρτίου (ο Μάρτιος ποτέ δεν λείπει από την Σαρακοστή), η μεγάλη νηστεία που κρατά σαράντα ημέρες. Κατά τη νηστεία επιβάλλεται η αποχή από όλα τα τρόφιμα ζωικής προελεύσεως (κρέας, αυγά, γαλακτοκομικά, ψάρια), που προσφέρουν στον οργανισμό τις ζωικές πρωτεΐνες. Στόχος είναι η αποχή από την κατανάλωση ζωικού λίπους και λίπους γαλακτοκομικών, τα οποία είναι κυρίως λίπη κορεσμένα, απαλλάσσοντας εν τέλει το αίμα από περίσσειες βλαβερές ουσίες. Με την νηστεία δίνεται η ευκαιρία στον οργανισμό να βελτιώσει το «λιπιδαιμικό» του προφίλ, ήτοι με αλλαγή κατανάλωσης από κορεσμένα λίπη σε πολυακόρεστα και μονοακόρεστα (ελαιόλαδο). Επίσης, να αποτοξινωθεί, να θωρακιστεί το ανοσοποιητικό του σύστημα και με σωστές επιλογές, ποικιλία και μέτρο στη διατροφή του (κατά τη νηστεία), να επιτύχει ενεργοποίηση και αυτορύθμιση του μεταβολισμού, προς την καλύτερη γι’ αυτόν και τον σωματότυπό του κατάσταση.

Μεσογειακή διατροφή Κρητική νηστεία

μακροζωίαΠρότυπο νηστείας μακράς διαρκείας ή μικρότερης (Μεγάλης εβδομάδας), αλλά και περιοδικής διατροφικής αποτοξίνωσης – ειδικά γύρω στην περίοδο της εαρινής ισημερίας (21 Μαρτίου), αποτελεί η αστείρευτη πηγή της Ελληνικής Παραδοσιακής Διατροφής, με άριστο παράδειγμα την «Κρητική νηστεία», την λανθασμένα μετονομαζόμενη «Μεσογειακή Διατροφή» (από κύκλους επιστημονικούς, συμβατούς με αμερικανικά κέντρα). Η Μεσογειακή διατροφή είναι ένα μοντέλο σύγκλισης διαφορετικών συνηθειών και κουλτούρας των λαών της Μεσογείου. «Ο μύθος της Μεσογειακής δίαιτας….» (Καφάτος 1).

Όμως τί σχέση μπορεί έχουν οι κοχλιοί τσι’ Κρήτης, τ’ άγρια χορτάρια (σταμναγκάθι, βρούβες, ασκολύμπροι), τ’ αρωματικά βοτάνια της, μοναδικά στον κόσμο, με τη λιβανέζικη κουζίνα (κεμπάπ), τα μαροκινά λαχματζούν, την ιταλική μακαρονάδα, κ.λπ.; Το κοινό προϊόν, το λάδι, με τις άριστες ευεργετικές ιδιότητες, ως ωμό στη σαλάτα και νοστιμότατο στη μαγειρική, είναι πράγματι κοινός παρονομαστής της λεγόμενης «Μεσογειακής Διατροφής». Όμως η ποιοτική διαφορά των τοπικών εδεσμάτων δεν τεκμηριώνει ομοιογένεια, αλλά μια «σούπα» και μακράν απέχει απ’ την αυθεντικότητα της «Κρητικής Δίαιτας», μοναδικής στον κόσμο.

Στην Κρήτη με την ευλογία της ενδημικής χλωρίδας και της θαλάσσιας βιολογικής ενέργειας, ζωντανό εκπρόσωπο της Παραδοσιακής Ελληνικής κουλτούρας και Διατροφής, δεν είναι τα σχήματα των «πυραμίδων διατροφής» που μαγειρεύονται σε γνωστά αμερικάνικα επιστημονικά κέντρα και υπουργεία, αλλά η ανώνυμη γιαγιά – παπαδιά, που τηρούσε απ’ τα νεανικά της χρόνια τη σωστή σειρά στη διατροφή της οικογένειας, των κουμπαριών και των γάμων. Αυτή βασιζόταν σε δύο αρχές (νόμους της φύσης). 1ον την εποχικότητα της διατροφής -μαγείρευε ό, τι έβρισκε στον κήπο, στον αγρό και στη φύση- και 2ον τη νηστεία (Ορθόδοξη).

Υπολογίζεται ότι οι μέρες της Ορθόδοξης νηστείας φθάνουν έως τις 180 συνολικά, στη διάρκεια του χρόνου (καθηγητής Ιωάννης Χλιαουτάκης, ΤΕΙ Ηρακλείου Κρήτης). Πρότυπα νηστειολόγια σώθηκαν σε μοναστήρια (μοναχός Αγάπιος ο Κρης), ενώ συνεχίζει να μελετά τα παραπάνω και προτείνει διαιτολόγια νηστείας ο καθηγητής Καφάτος. Επίσης, είναι ο ακούραστος συνεχιστής της περίφημης «μελέτης των επτά χωρών» η οποία ανακάλυψε και ανέδειξε την Κρητική Διατροφή σαν θαύμα μακροβιότητας, που προφυλάσσει από εμφράγματα του μυοκαρδίου και καρκίνο.

Μελέτη των επτά χωρών

Με συνεχή έρευνα εδώ και 40 χρόνια τίμησε και συνεχίζει με τον καλύτερο τρόπο, τη σκυτάλη που παρέλαβε από τον Αμερικανό καθηγητή Angel Keys και τον αείμνηστο Αραβανή (2), πρωτεργάτες της μελέτης. Ο A. Keys, εφαρμόζοντας προφανώς τα ευρήματα των ερευνών του, δηλαδή της Κρητικής Δίαιτας, όταν γνώρισε τους Κρητικούς αναφώνησε «πόσο λάδι τρώνε Θεέ μου»!, απεβίωσε πριν λίγα χρόνια σε ηλικία 100 ετών!

Μινωική διατροφή

Η τήρηση των νηστειών δεν ήταν τίποτε άλλο παρά η συνέχεια της «Μινωικής Διατροφής» (3.000 π.Χ.), πρότυπο λιτότητας που περιλάμβανε: Λάδι, ελιές, κρασί, ξηρούς καρπούς, σύκα, κριθάρι, όσπρια, σησάμι, κρέας, ψάρια, οστρακοειδή, και χρησιμοποιούσε αρωματικά βοτάνια που ήταν πλήρες σιτηρέσιο για τις ανάγκες εκείνης της εποχής. Είναι δε γνωστό ότι βρέθηκαν στις Αρχάνες της Κρήτης, σε πιθάρι που ήταν μέσα σε πηγάδι, ελιές διατηρημένες με (αντιοξειδωτικά) βότανα: ρίγανη, θρούμπι, μαντζουράνα και λιώσανε μόλις τις έβγαλαν στο φως. Αργότερα η παραγωγή εμπλουτίστηκε από τα σολανώδη (τομάτα, μελιτζάνα, πιπεριά, πατάτα κ.α.) που έφερε ο Κολόμβος τον 15ο αιώνα μ.Χ. από την Νότια Αμερική. Επίσης αναπτύχθηκαν και τροπικά φυτά, όπως μπανάνες, αβοκάντο κ.α., τα οποία εγκλιματίσθηκαν στο εύκρατο/τροπικό κλίμα του νησιού.

Η παράδοση της διατροφής: Αρχαία Ελληνική, Ελληνιστική και Βυζαντινή (η μακροβιότερη), εμπλουτισμένη και με τα καρυκεύματα της Ανατολής, άφησε ανεξίτηλα τα ίχνη της στη γαστρονομία. Αυτή η γνώση σώθηκε στα μοναστήρια, βιότοπους θρέψης της ψυχής και του σώματος, όπως τα σημερινά μοναστήρια της Ιεράς Μονής της Χρυσοπηγής και της Μονής Τοπλού, που συνεχίζουν αδιάλειπτα αυτήν την παράδοση στο νησί μέχρι σήμερα, με την παραγωγή βιολογικών προϊόντων.

Η Ορθόδοξη νηστεία προσφέρει στους πιστούς μια ασπίδα προστασίας στην υγείας τους και μακροζωία (μοναχός Αγάπιος ο Κρης). Έρευνες του Πανεπιστημίου της Κρήτης (Καφάτος) αποδεικνύουν ότι η Ορθόδοξη νηστεία, που είναι συνέχεια της Μινωικής, βοηθά σε προβλήματα υγείας, δηλαδή ρίχνει την χοληστερίνη, δρα σαν ασπίδα στα καρδιαγγειακά νοσήματα και σταματά την κατάθλιψη. Η νηστεία βοηθά στη σωστή ψυχική υγεία, γιατί ο οργανισμός κάνει καλύτερες καύσεις, παράγεται περισσότερο οξυγόνο, το οποίο εισέρχεται στον εγκέφαλο. Επίσης το άτομο έχει σωστή αντίδραση με ηρεμία στα «ερεθίσματα».

Διατροφική αξιολόγηση της Κρητικής νηστείας

Η νηστεία ενισχύει την παραδοσιακή δια-τροφή προσφέροντας τα παρακάτω πλεονεκτήματα:

1. Η Κρητική νηστεία υπερέχει ενεργειακά της παραδοσιακής διατροφής. Έτσι, για παράδειγμα, αντί για 104 θερμίδες ανά 100γραμ. τροφής, προσφέρει 142. Παρέχει επίσης ευνοϊκούς δείκτες α) μονοακόρεστων λιπαρών οξέων, β) διαιτητικών φυτικών ινών, γ) βιταμινών (Β6, Β12, C, K), φυλλικού οξέως, β-καροτίνης, και μεταλλοστοιχείων (Κάλιο, Μαγνήσιο κ.α.).

2. Εξασφαλίζει πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας (φυτικές, κοχλοί, θαλασσινά), με κατάλληλους συνδυασμούς τροφών.

3. Οι ολικοί υδατάνθρακες είναι σχεδόν διπλάσιοι στην Κρητική νηστεία από την παραδοσιακή διατροφή.

4. Προσφέρει ευκαιρία για «φυσική αποτοξίνωση» του οργανισμού.

5. Παρέχει πλήθος αντιοξειδωτικών ουσιών, π.χ. βιταμίνη Ε, C, A, σελήνιο κ.α.

 

Ειδικότερα κύριες τροφές στις οποίες βασίζεται η Κρητική νηστεία είναι:

1. Τα μαλάκια και τα οστρακοειδή παρέχουν απαραίτητα αμινοξέα (πρωτεΐνες) και βιταμίνες Β12 και σελήνιο.

2. Τα σαλιγκάρια (κοχλιοί) με ποικιλία ειδών, είναι τροφή με ειδική θρεπτική αξία, πλούσια σε πρωτεΐνες, φτωχή σε λίπη, υδατάνθρακες και ανόργανα άλατα (μεταλλοστοιχεία). Δίνουν ενέργεια 60 – 80 θερμίδες ανά 100γραμ. Είναι νηστίσιμη τροφή και δεν παχαίνει.

3. Η βρώση βολβών, αγκιναρών, και γενικά «πικρών» χόρτων π.χ. αγριοραδίκι κ.α., ευνοούν την καλή λειτουργία του πεπτικού και ειδικότερα της χολής και του ήπατος. Επί πλέον τα χορτάρια εποχής στη σαλάτα, π.χ. αντράκλα, είναι πλούσια σε ω-3 λιπαρά,* ωφέλιμα και καρδιοπροστατευτικά (Δρ. A. Σιμοπούλου 3).

4. Γενικά η κατανάλωση λαχανικών και φρούτων προσφέρει φυτικές ίνες που ευ-νοούν την καλή λειτουργία του εντέρου, και μειώνουν την παθολογία του καρκίνου του μαστού, του παχέως εντέρου και του προστάτη. Τα φρούτα που αφθονούν στο νησί και που τα χαρακτηρίζει η μυρωδάτη γεύση (αχ-λάδια του οροπεδίου) είναι βασική πηγή σύνθετων υδατανθράκων αλλά και βιταμινών C και Α, για καλή άμυνα του οργανισμού σε λοιμώξεις, πολυφαινολών και καλίου, που προστατεύουν το καρδιαγγειακό σύστημα κ.α.

Τα χόρτα τα οποία κατατάσσονται στα λαχανικά, αποτελούν κύριο μέρος της Κρητικής νηστείας, επιβραδύνουν την απορρόφηση των τοξινών και βοηθούν στην αποβολή τους. Επίσης, αποτελούν πλούσια πηγή αντιοξειδωτικών, π.χ. τα άγρια ραδίκια, βρούβες, ασκολύμπρι, μάραθα κ.α.

5. Τα όσπρια και οι ξηροί καρποί (π.χ. καρύδια με βιτ. Ε), τροφές πλούσιες σε φυτικές πρωτεΐνες φυτικές ίνες και ειδικά φυτοοιστρογόνα, κυρίως τα όσπρια, π.χ. ρεβίθια, φακές, αρακάς, χρήσιμα για τις γυναίκες, στην περίοδο της εμμηνόπαυσης και της οστεοπόρωσης. Χάρις δε στο ελαιόλαδο παρασκευάζονται γευστικά φαγητά με όσπρια.

6. Το ψωμί ολικής συνθέσεως και ο ευστόμαχος κρίθινος «ντάκος», το κρητικό παξιμάδι που είναι συνέχεια του «διπυρίτη άρτου» των αρχαίων, που ψήνονταν δυο φορές για να είναι ευστόμαχο (χωρίς γλουτένη), είναι επίσης βασική πηγή υδατανθράκων και βιταμινών Β, καθώς και μεταλλοστοιχείων.

«Χωρίς ψωμί πεθαίνει κι η ψυχή» Ν. Καζαντζάκης

7. Το ελαιόλαδο, πηγή ζωής, σαν βασικό στοιχείο διατροφής, (Δ. Τριχοπούλου 4) πλούσιο σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα (ελαϊκό οξύ), φυσικά αντιοξειδωτικά βιτ. Ε. και σκουαλένιο, φαινόλες, β-καροτένιο, στερόλες και αρωματικά συστατικά, κ.λπ. Η ευεργετική δράση του ελαιολάδου είναι η αύξηση της (ΗDL) καλής χοληστερίνης, και η μείωση της (LDL) κακής χοληστερίνης, και η προστασία της από οξείδωση που προκαλεί την αθηρωσκλήρωση. Φυσικά τα παραπάνω πλεονεκτήματα προσφέρει το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο (βιολογικό).

8. Το κόκκινο κρασί, ένα – δύο ποτηράκια την ημέρα, ευεργετεί τα αγγεία και την καρδιά.* (Η. Καστανάς 5). Στην αρχαιότητα έφτιαχναν λιαστό κρασί, το πάσσος, πλούσιο σε πολυφαινόλες, βιοφλαβονοειδή (ρεσβερατρόλη) με υψηλή αντιοξειδωτική δράση κατά των ελευθέρων ριζών, που είναι παράγωγα του οξυγόνου και διαφόρων οξειδίων.

9. Τα αρωματικά βοτάνια (από το γνωστό «σαρανταβότανο» μαντινάδα της Κρήτης, όπως το φασκόμηλο, η ρίγανη, η μέντα, το θυμάρι, η μαντζουράνα, το χαμομήλι, το θρούμπι, η μαλοτήρα και ο δίκταμος (ο γνωστός έρωντας του νησιού), παρουσιάζουν υψηλή αντιοξειδωτική δράση. Και μαζί με την καθημερινή διατροφή και το ελαιόλαδο, αποτελούν τη «φυσική ασπίδα» της υγείας του κρητικού λαού, είτε ως χορτάρια στη θρέψη, είτε ως βοτάνια φαρμακευτικά στην ίαση.

10. Φυσική άσκηση. Οι αγρότες της Κρήτης, τη δεκαετία του ΄60, εποχή της μελέτης των 7 χωρών, περπατούσαν δεκατρία (13) χιλιόμετρα την ημέρα για τις αγροτικές ασχολίες τους. Η κρητική κουζίνα (Μ. και Ν. Ψυλάκη) είναι νόστιμη και διακρίνεται για την αυθεντικότητά της, την αυτονομία των υλικών και τις ευδιάκριτες γεύσεις. Ειδικά στα διαιτολόγια νηστείας είναι απλή, λιτή, χωρίς περιττά καρυκεύματα, με μπόλικο λάδι και υπέροχους συνδυασμούς με χόρτα.

Δεν συνιστάται η νηστεία σε εγκύους, θηλάζουσες, παιδιά και ασθενείς με σοβαρές αρρώστιες, και ιδιαίτερα στους πάσχοντες από σιδηροπενική αναιμία (έλλειψη ζωικού – αιμικού σιδήρου).

Όσο για σχετική στέρηση κάποιων στοιχείων απαραιτήτων για τον οργανισμό, οι νηστεύοντες παραλαμβάνουν ποσότητες από αυτά, π.χ. βιτ. Β12 από τα μαλάκια και τα θαλασσινά, σιδήρου από όσπρια, ξηρούς καρπούς και μαϊντανό, που περιέχει και βιτ. C για την απορρόφηση του σιδήρου και ασβεστίου από πράσινα φυλλώδη λαχανικά, σαλιγκάρια, σησάμι, αμύγδαλα κ.α.

Η άριστη αυτή διατροφή νηστείας, πλούσια σε όλα τα θρεπτικά συστατικά, είχε ως αποτέλεσμα οι άνθρωποι που ζούσαν στην Κρήτη να έχουν αναπτύξει ένα ισχυρό ανοσοποιητικό σύστημα και μηχανισμούς προστασίας από ασθένειες, όπως οι καρδιοπάθειες και ο καρκίνος, και να ζουν στη μακροβιότητά τους στο ευλογημένο νησί.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που έδωσε η μελέτη των επτά χωρών, ύστερα από δεκαετή παρακολούθηση και με τις στατιστικές του Π.Ο.Υ. για το 1987. Μέσα στις παρενθέσεις, τιμές που δίνονται κατά παρέκβαση από αναγωγή των άλλων στοιχείων.

Συνταγή

Σαλιγκάρια μπουμπουριστά - Κρητική νηστείαΣαλιγκάρια μπουμπουριστά

Δόση για 4 άτομα

-1 κιλό σαλιγκάρια (μεγάλα)

-1 φλιτζάνι του τσαγιού λάδι

-Αλάτι – πιπέρι – ρίγανη αρισμαρί.

-Λεμόνι ή ξύδι.

Ετοιμάζουμε τα σαλιγκάρια κατά τα γνωστά και τα βράζουμε 20-30 λεπτά. Αν θέλουμε τρυπάμε το κέλυφος στην κορυφή. Ρίχνουμε στο τηγάνι το αλατοπίπερο και τοποθετούμε τα σαλιγκάρια ένα-ένα με το στόμιο προς τα κάτω και τα σκεπάζουμε με λίγο νερό. Άμα πάρουν μερικές βράσεις και πιουν το νερό τους, ρίχνουμε το λάδι, τα ανακατεύουμε να ψηθούν και αν χρειαστεί προσθέτουμε λίγο νερό. Στο τέλος ρίχνουμε τη ρίγανη, το αρισμαρί και το λεμόνι (ή ξύδι). Ανακατεύουμε καλά και σερβίρουμε αμέσως.

– του Νικόλαου  Σαμαρίδη ND, Διατροφολόγος MSc, Φυσιοπαθητικός, Βοτανολόγος Α.Π.Θ., e-mail: nsamaridis@in.gr

 

1 Α. Καφάτος (Παν/μιο Κρήτης, Ιατρική Σχολή)

2 Χ. Αραβανής (Καθηγητής Καρδιολογίας, Παν/μιο Αθηνών)

3 A. Simopoulou – The Omega Diet

4 Α. Τριχοπούλου (Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής, Παν/μιο Αθηνών)

5 Dr. Ηλίας Καστανάς (Ιατρική Σχολή, Παν/μιο Κρήτης)

6 Lionis, Skoula, Kapsokefalou κ., Antioxidant effects of herbs in Crete, The lancet 1998.

Για την ανικανότητα: Ντομάτες και ελαιόλαδο

ανικανότηταΤο καλοκαίρι η ντοματοσαλάτα ή η πιο ενισχυμένη ελληνική, παραδοσιακή χωριάτικη σαλάτα έχει την τιμητική της στη διατροφή μας. Οι άντρες έχουν ένα λόγο παραπάνω να καταναλώνουν μεγαλύτερες ποσότητες, αφού όπως φαίνεται -λόγω των δύο κύριων συστατικών της, της ντομάτας και του ελαιολάδου- ίσως μπορεί να βοηθήσει στην καταπολέμηση της ήπιας ανικανότητας.

Μια λογική καθημερινή δόση έξτρα παρθένου ελαιολάδου σε συνδυασμό με το λυκοπένιο της ντομάτας βελτιώνει τη σεξουαλική απόδοση των ανδρών, σύμφωνα με έρευνα του Ουρολογικού Ινστιτούτου της Μαδρίτης.

Στην έρευνα συμμετείχαν 40 άνδρες, άνω των 50 ετών με ήπια έως μέτριου βαθμού στυτική δυσλειτουργία. Οι συμμετέχοντες λάμβαναν 20 ml βιολογικό έξτρα παρθένο ελαιολάδο και 8 mg λυκοπένιο της ντομάτας κάθε μέρα για 3 μήνες. Οι μισοί από αυτούς σημείωσαν βελτίωση της στυτικής τους λειτουργίας μετά το τέλος του πειράματος.

Σύμφωνα με τον διευθυντή του Ινστιτούτου Δρ Juan Carlos Ruiz de la Roja, η επιστημονική εξήγηση είναι απλή. Το λυκοπένιο έχει αποδειχθεί ότι έχει αγγειοδιασταλτική δράση λόγω της απελευθέρωσης του νιτρικού οξειδίου, το οποίο βελτιώνει τη ροή του αίματος, συμπεριλαμβανομένου του πέους, βοηθώντας έτσι τη λειτουργία της στύσης. Το ελαιόλαδο με τη σειρά του ενισχύει την απορρόφηση του λυκοπενίου από το αίμα, βασικός λόγος που το ελαιόλαδο «συμμετείχε» στην έρευνα.

Μεσογειακή Διατροφή: επιστροφή στις ρίζες

«Τιμή στην ελαία για την εγνωσμένη της φρόνηση», έγραφε ο Οδ. Ελύτης και «τιμή στην ελαία», πράγματι, απέδωσε η UNESCO, αφού από το Νοέμβριο του 2010 συμπεριέλαβε τη Μεσογειακή Διατροφή στον Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας, ύστερα από αίτημα που υπέβαλαν από κοινού η Ελλάδα, η Ισπανία, η Ιταλία και το Μαρόκο. Μαζί της, το φλαμένγκο, η όπερα του Πεκίνου, οι ανθρώπινες πυραμίδες της Καταλονίας, ο κινεζικός βελονισμός, το παραδοσιακό γαστριμαργικό γεύμα της Γαλλίας και άλλοι πολιτιστικοί θησαυροί που θεωρήθηκαν σημαντικοί και εύθραυστοι.

Μεσογειακή ΔιατροφήΗ καταχώρηση της Μεσογειακής Διατροφής στον κατάλογο της UNESCO ήταν μια προσπάθεια που ξεκίνησε το 2007 και είχε στόχο την προβολή της Μεσογειακής Διατροφής από την πλευρά του πολιτιστικού φορτίου που μεταφέρει. Ο φάκελος της υποψηφιότητας της Μεσογειακής Διατροφής επικεντρωνόταν σε τέσσερις τοπικές κοινότητες ως παραδείγματα διατροφικής κουλτούρας: στην Κορώνη της Μεσσηνίας, στην ισπανική Σόρια, στο ιταλικό Τσιλέντο και στο μαροκινό Σεφσάουεν.

Μέσω του καταλόγου αυτού σκοπός της UNESCO είναι η προστασία και ο σεβασμός της πολιτιστικής κληρονομιάς της ανθρωπότητας. Η άυλη πολιτιστική κληρονομία θεωρήθηκε πολύ εύθραυστη κληρονομιά και η UNESCO διεξάγει πολύχρονη έρευνα σχετικά με τις λειτουργίες και τις αξίες της πολιτιστικής έκφρασης και τις πρακτικές της. Η έννοια αυτή περιλαμβάνει ζωντανές εκφράσεις και παραδόσεις ομάδων και κοινοτήτων σε όλο τον κόσμο, τις οποίες έχουν κληρονομήσει από τους προγόνους τους και τις μεταδίδουν στους απογόνους τους, στις περισσότερες περιπτώσεις από στόμα σε στόμα.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται να αρχίσουν οι ενέργειες για τη λειτουργία του Κέντρου Μεσογειακής Διατροφής στη χώρα μας με έδρα το Τριανταφυλλίδειο κληροδότημα, στο κρατικό κτήμα Βυτίνας.

Σκοπός του Κέντρου, που θα δημιουργηθεί, είναι η ανάδειξη, διάδοση και προβολή της Μεσογειακής Διατροφής, με τα σημαντικά ευεργετήματά της στην υγεία. Το Κέντρο Μεσογειακής Διατροφής θα ασχολείται με την οργάνωση εκδηλώσεων, σπουδών και προγραμμάτων κατάρτισης, με την ενίσχυση ερευνητικών προγραμμάτων, την εκπόνηση μελετών, καθώς επίσης και με την πιστοποίηση ποιότητας παραδοσιακών προϊόντων, την παροχή τεχνολογικών υπηρεσιών και την εκπόνηση και εφαρμογή ολοκληρωμένων προγραμμάτων προώθησης αντιπροσωπευτικών προϊόντων Μεσογειακής Διατροφής.

Mare nostrum

Η Μεσόγειος είναι «η εντός και καθ’ ημάς λεγόμενη θάλασσα» (Στράβων), η «mare nostrum» (= η δική μας θάλασσα, Ρωμαίοι), που γύρω της αναπτύχθηκαν πολλοί και σπουδαίοι πολιτισμοί. Το κλίμα της χαρακτηρίζεται από το θερμό καλοκαίρι του, τους ήπιους χειμώνες, τη μικρή, σχετικά, στάθμη βροχόπτωσης και τη μεγάλη διάρκεια της ηλιοφάνειας που παρουσιάζει. Είναι το ευνοϊκότερο για τον άνθρωπο κλίμα, το οποίο παρουσιάζεται μόνο στο 3% της υδρογείου. Η ελιά κυριαρχεί. Οι άνθρωποι συνήθιζαν εδώ να είναι φιλικοί, φιλόξενοι, θερμοί και ευδιάθετοι. Όλες οι γιορτές, οι εκδηλώσεις, οι ιδιαίτερες περιστάσεις συνοδεύονταν από ένα πολύχρωμο, πλούσιο σε ποικιλία εύθυμο τραπέζι. Η εύφορη γη, τα μακριά καλοκαίρια, οι ήπιες βροχοπτώσεις, το γλυκό κλίμα συνθέτουν το φόντο μέσα στο οποίο συνέβαιναν όλα.

topΜεσογειακή Διατροφή, μια σπουδαία πολιτιστική κληρονομιά

Με τον όρο Μεσογειακή Διατροφή εννοούμε τη διατροφή που χαρακτηρίζει παραδοσιακά τις χώρες της Μεσογείου. Παρά τις διαφορές που υπάρχουν στα διαιτολόγια των μεσογειακών λαών, η μεσογειακή διατροφή περιλαμβάνει: πολλά φρούτα και λαχανικά, δημητριακά και όσπρια, ελαιόλαδο αντί άλλων λιπαρών φυτικής ή ζωικής προέλευσης, χαμηλή κατανάλωση κρέατος, αλλά μέτρια/αυξημένη κατανάλωση ψαριών, μέτρια κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων, αρτύματα και καρυκεύματα, συνοδευόμενα από λίγο κρασί, με διάφορες παραλλαγές από κοινότητα σε κοινότητα. Στις περισσότερες χώρες το διατροφικό μοντέλο παρέμενε σταθερό στο χωρόχρονο και ήταν κάτι παραπάνω από απλό φαγητό.

Η Μεσογειακή Διατροφή θεωρήθηκε ότι προωθεί τις κοινωνικές σχέσεις, αφού τα γεύματα που ετοιμάζονται, με τη συμμετοχή πολλών ατόμων συνήθως, αποτελούν το θεμέλιο λίθο εορταστικών εκδηλώσεων και διαφόρων εθίμων και παραδόσεων.

Η Μεσογειακή Διατροφή έχει τις ρίζες της στο σεβασμό της βιοποικιλότητας, ενώ ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στο ρόλο της γυναίκας για τη μετάδοση της γνώσης και πρακτικής σε ό,τι αφορά τον τρόπο αυτό διατροφής, από γενιά σε γενιά, σύμφωνα με το φάκελο που κατατέθηκε για την αναγνώρισή της ως άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς. Ο φάκελος υπογράμμιζε, μεταξύ άλλων, ότι η Μεσογειακή Διατροφή φέρνει τους ανθρώπους πιο κοντά μέσω της συγκέντρωσης γύρω από το τραπέζι, συμβάλλει στην αειφόρο διαχείριση της υπαίθρου, στην καλή σωματική και ψυχική υγεία, βρίσκεται στο κέντρο σημαντικών κοινωνικών εκδηλώσεων και αποτελεί στοιχείο διαπολιτισμικής και διαγενεακής ανταλλαγής.

Σήμερα, ανακαλύπτουμε ξανά τις ξεχασμένες γεύσεις της Μεσογειακής Διατροφής, ζητώντας πίσω τη χαμένη μας υγεία. Gourmet εστιατόρια και πεπειραμένοι σεφ σε όλη τη λεκάνη της Μεσογείου και όχι μόνο, προσφέρουν πιάτα μεσογειακής κουζίνας με αγνά, ταπεινά υλικά, έστω και λίγο πειραγμένα. Το χάμπουργκερ δίνει τη θέση του στο κολοκυθάκι, το σπαράγγι, τη ντομάτα και τη φέτα. Στην Ελλάδα, τα παραδοσιακά ελληνικά προϊόντα από μικρούς παραγωγούς σημειώνουν αξιοζήλευτη άνοδο.

Όλα ξεκίνησαν στην Κρήτη

Η Μεσογειακή Διατροφή χαρακτηρίζεται από τις διατροφικές συνήθειες που βρέθηκε ότι είχαν οι κάτοικοι της Κρήτης, αλλά και της Νότιας Ιταλίας στις αρχές της δεκαετίας του 1960. Έκανε διάσημη την Ελλάδα, οδηγώντας τους ειδικούς ανά τον κόσμο να στρέψουν το ενδιαφέρον τους στο «φαινόμενο της Κρήτης», όπως ονομάστηκε, χάρη στη μακροζωία του πληθυσμού του νησιού. Η κύρια μελέτη, όσον αφορά το μεσογειακό τρόπο διατροφής, είναι η περίφημη έρευνα των Επτά Χωρών.

Με βάση έρευνα της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας, οι λαοί που κατοικούσαν στο λεκανοπέδιο της Μεσογείου και κυρίως στη Κρήτη, την περίοδο του 1960, παρουσίασαν το μικρότερο ποσοστό θανάτων από καρκίνο και στεφανιαία νόσο, αλλά και υψηλά ποσοστά μακροβιότητας. Αυτό αποδόθηκε στη διατροφή τους, αλλά και στο τρόπο διαβίωσης τους.

μακροζωίαΤα παραπάνω απέδειξε η πολύ σημαντική και τεκμηριωμένη τεράστια επιδημιολογική «μελέτη των 7 χωρών», που οργανώθηκε από το διάσημο Καρδιολόγο από τη Μινεσότα, Καθηγητή Ancel Keys στις δεκαετίες του 1950 και 1960 σε 7 χώρες, στις οποίες μελετήθηκαν 11.500 άτομα.

Στην έκδοση του Συνδέσμου Ελαιοκομικών Δήμων Κρήτης, «Παραδοσιακή Κρητική Διατροφή» αναφέρεται: «Οι χώρες που μελετήθηκαν ήταν: η Ελλάδα (Κρήτη και Κέρκυρα), η Γιουγκοσλαβία (Δαλματικές ακτές), η Ιταλία, η Ολλανδία, η Φιλανδία, οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία. Η έρευνα εξέτασε τη σχέση των διατροφικών συνηθειών των περιοχών αυτών με ασθένειες όπως ο καρκίνος και οι καρδιοπάθειες. Ανάλυση των αποτελεσμάτων της μελέτης εξέπληξε τη διεθνή επιστημονική κοινότητα. Απέδειξε ότι η Κρήτη, της οποίας οι κάτοικοι διατρέφονταν με άφθονο ελαιόλαδο, είχαν το καλύτερο επίπεδο υγείας. Οι ασθένειες από καρκίνους ήταν πολύ σπάνιες και η συχνότητα των καρδιοπαθειών, η μάστιγα των Βορείων χωρών, στην Κρήτη ήταν πολύ ασήμαντη και πολύ χαμηλότερη σε σχέση με όλες τις περιοχές που μελετήθηκαν.

Ο Keys έμεινε έκπληκτος και απέδωσε το φαινόμενο στη διατροφή των Κρητικών με άφθονο ελαιόλαδο. Το φαινόμενο αυτό αρχικά ονομάστηκε «Κρητικό παράδοξο» και οδήγησε στην περαιτέρω μελέτη της «Κρητικής δίαιτας» ή «Κρητικής διατροφής».

Η δημοσίευση των αποτελεσμάτων της έρευνας των 7 χωρών, με τις απίστευτες διαφορές στην υγεία και τη μακροζωία των Κρητών, έκανε κάποιους να αμφιβάλλουν και να αναρωτηθούν μήπως άλλα αίτια, γενετικά, κλιματολογικά ή ψυχολογικά (έλλειψη στρες) ήταν αυτά στα οποία οφειλόταν η υγεία των Κρητών.

Ο προβληματισμός αυτός οδήγησε το διάσημο Γάλλο Καθηγητή Serge Renault (1988), να αποφασίσει μια νέα έρευνα την «Lyon heart» για να διαπιστώσει το πόσο αυτοί οι παράγοντες επηρέαζαν το αποτέλεσμα της διατροφής.

Η έρευνα αυτή που διήρκεσε 5 χρόνια περιέλαβε 605 ασθενείς (που είχαν ήδη υποστεί ένα καρδιακό επεισόδιο και κινδύνευαν για δεύτερο) και έγινε στη Λυόν σε 2 ισάριθμες ομάδες. Στην πρώτη ομάδα χορηγούσε ένα διαιτολόγιο σύμφωνο με τα προτεινόμενα από τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας και στη δεύτερη ομάδα έδινε την αναλογία των τροφών που χρησιμοποιούν οι Κρητικοί. Τα αποτελέσματα ήταν τόσο εκπληκτικά, ώστε στο τέλος του πρώτου έτους σταμάτησε, λέγοντας ότι «θα ήταν εγκληματικό» αν συνέχιζε, αφού διαπίστωσε ότι η δεύτερη ομάδα που ακολουθούσε το κρητικό διατροφικό πρότυπο, πέτυχε σε σχέση με την πρώτη πολύ καλύτερα αποτελέσματα» (Απόσπασμα από το βιβλίο «Παραδοσιακή Κρητική Διατροφή», 2007, Σύνδεσμος Ελαιοκομικών Δήμων Κρήτης).

Η κρητική διατροφή έχει αρχαίες ρίζες, που χρονολογούνται ακόμα και πριν από τη νεολιθική εποχή. Από τα ευρήματα των αρχαιολογικών ανασκαφών φαίνεται πως οι Μινωίτες κατανάλωναν τα ίδια σχεδόν προϊόντα που καταναλώνει και ο σημερινός Κρητικός. Στα ανάκτορα της μινωικής εποχής βρέθηκαν μεγάλα πιθάρια για το ελαιόλαδο, τα δημητριακά, τα όσπρια και το μέλι.

Όσον αφορά την καθιέρωση της ορολογίας «Μεσογειακή Διατροφή», με βάση τις συνήθειες των λαών της Μεσογείου, είναι κάτι που δεν βρίσκει σύμφωνους τους Κρητικούς, οι οποίοι διατείνονται ότι άλλο κρητική και άλλο… μεσογειακή διατροφή. Αρκετοί παράγοντες της Κρήτης θεωρούν ότι η διατροφή του τόπου τους θα έπρεπε να αναφέρεται ξεχωριστά, γιατί η φιλοσοφία της κρητικής διατροφής είναι κάτι διαφορετικό από αυτήν των υπόλοιπων χωρών της Μεσογείου. Το υπουργείο Πολιτισμού απέδωσε το όλο ζήτημα σε παρεξήγηση. Και αυτό επειδή εκείνο που αφορά τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία της UΝΕSCΟ δεν είναι η ποιότητα και το είδος των προϊόντων της κάθε περιοχής, αλλά η πολιτιστική και κοινωνιολογική πλευρά της διατροφής.

Γιατί μας κάνει καλό;

Η Μεσογειακή Διατροφή, παρ’ όλες τις διαφορές μεταξύ των χωρών, θεωρείται μια από τις πιο υγιεινές κουζίνες του κόσμου και χαρακτηρίζεται από χαμηλή κατανάλωση λίπους και ιδιαίτερα κορεσμένων λιπαρών οξέων και από υψηλή κατανάλωση υδατανθράκων. Μια πληθώρα ερευνών αποδεικνύουν τη σημαντικότητά της για την προώθηση της καλής υγείας. Είναι μια διατροφή πλούσια σε βιταμίνες, ενώ η κύρια μορφή λίπους που χρησιμοποιείται είναι το ελαιόλαδο. Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με τις έρευνες, είναι χαμηλότερα ποσοστά νοσηρότητας και θνησιμότητας από καρδιαγγειακές παθήσεις και ορισμένες μορφές καρκίνου. Η πιθανότητα καρδιοαγγειακών παθήσεων και της στεφανιαίας νόσου της καρδιάς, μειώνεται αφού το λίπος προέρχεται κυρίως από το ελαιόλαδο και το ψάρι.

Έχει βρεθεί ότι αυτή η διατροφή μειώνει τον κίνδυνο της αρτηριοσκλήρυνσης, καθότι ελαττώνει τη συγκέντρωση της γλυκόζης, της ινσουλίνης και της κακής χοληστερόλης. Το ελαιόλαδο, βασικό συστατικό της Μεσογειακής Διατροφής, ασκεί ευεργετική δράση για ορισμένους τύπους καρκίνου, όπως του μαστού και του προστάτη. Μελέτη από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης αποδεικνύει ότι το ελαιόλαδο μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου. Οι θετικές επιπτώσεις του λίπους που προέρχεται από το ελαιόλαδο και τα ψάρια μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον έλεγχο του σωματικού βάρους, με την προϋπόθεση ότι θα μειωθεί η συνολική ημερήσια κατανάλωση θερμίδων. Οι μελέτες που έχουν γίνει για τα οφέλη του ελαιολάδου στην ανθρώπινη υγεία είναι αμέτρητες.

Σύγχρονη μελέτη του πανεπιστημίου του Δουβλίνου κατέληξε ότι η Μεσογειακή Διατροφή, έχει θετικά αποτελέσματα στο μεταβολισμό της γλυκόζης και των λιπιδίων σε ασθενείς που πάσχουν από διαβήτη τύπου 2. Επιπλέον, η Μεσογειακή Διατροφή, με τα άφθονα λαχανικά, τα ψάρια, το ελαιόλαδο και το λίγο κρασάκι, μπορεί να επιβραδύνει το ρυθμό εκφύλισης των νοητικών λειτουργιών στους ηλικιωμένους. Ένα ή δύο ποτηράκια κρασί ημερησίως, αποτελούν μια πολύ ευχάριστη καρδιαγγειακή τονωτική ένεση για τον εξασθενημένο από το άγχος και τον σύγχρονο τρόπο ζωής, οργανισμό μας.

Δυστυχώς, όμως, τις τελευταίες δεκαετίες στη Μεσόγειο δεν τρώγαμε …μεσογειακά, όπως αποκαλύπτουν οι έρευνες. Η πυραμίδα της Μεσογειακής διατροφής είχε αντιστραφεί επικίνδυνα, με την κατανάλωση κρέατος να αποτελεί κάτι σαν το σύγχρονο, μαζικό ναρκωτικό για τους λαούς της Δύσης. Μόνο τα τελευταία χρόνια η Μεσογειακή και άλλες τοπικές παραδοσιακές κουζίνες έχουν επανεκτιμηθεί με τη συμβολή της επιστήμης και την προτίμηση του καταναλωτικού κοινού.

Παραδοσιακό ελληνικό τραπέζι

Το διατροφικό μοντέλο της Δύσης, που στηρίζεται στη φιλοσοφία του γρήγορου φαγητού με τα πολλά λίπη και τα αμφιβόλου προέλευσης και ποιότητας προϊόντα, αποδείχθηκε αποτυχημένο. Παχυσαρκία, καρδιαγγειακές παθήσεις, καρκίνος, κατάθλιψη κλπ ήταν και είναι- τα φρικτά αποτελέσματά του. Η καταστροφή αυτή μπορούσε μόνο να αρθεί με την επανεκτίμηση και την επιστροφή στη ζωή μας του προφανούς: του διατροφικού μοντέλου που υπήρχε πριν την άκρατη αμερικανοποίηση του πολιτισμού και της διατροφής μας. Και αυτό δεν είναι παρά η ελληνική κουζίνα με τις διάφορες παραλλαγές της. Η ελληνική παραδοσιακή κουζίνα είναι ένα αποτέλεσμα πολιτισμικών, ιστορικών ζυμώσεων με ρίζες στην αρχαία ελληνική κουζίνα και τις παραδόσεις του κάθε τόπου.

Η εύφορη ελληνική γη δίνει μια ποικιλία πιάτων, στρώνοντας ένα πλούσιο, αλλά υγιεινό τραπέζι και κάνοντας την ελληνική γαστρονομία χαρακτηριστική και αρκετά δημοφιλή σε όλο τον κόσμο. Το ελαιόλαδο, η φέτα, το κρασί, το ψωμί δεν λείπουν από κανένα ελληνικό τραπέζι. Εδώ γεννήθηκε ο Διόνυσος, εδώ η ελιά ήταν ιερό δέντρο και η φέτα διάσημη από την εποχή του Ομήρου… Το ελληνικό τραπέζι, όμως, όπως είπαμε, είναι κάτι παραπάνω από απλή κατανάλωση τροφής, είναι μια ευκαιρία για σύσφιξη των οικογενειακών ή των κοινωνικών σχέσεων. Η κουβέντα μετά το φαγητό (πάντα μετά και ποτέ πριν) είναι κάτι που συνηθίζεται έως τις μέρες μας σε κάθε ευκαιρία και είναι βασικό στοιχείο του ελληνικού τραπεζιού.

Το οικογενειακό τραπέζι συσφίγγει τους δεσμούς της οικογένειας και βοηθάει στην ανάπτυξη καλύτερων και πιο σταθερών σχέσεων μέσω των ευκαιριών επικοινωνίας που παρέχει. Ταυτόχρονα, όλες οι δραστηριότητες που αφορούν στο οικογενειακό τραπέζι βοηθούν στην ομαλότερη κοινωνικοποίησή του παιδιού. Πρόσφατη μελέτη με τίτλο ΕΑΤ (Eating Among Teens) του Πανεπιστημίου της Μινεσότα και έρευνες του CASA (The National Center on Addiction and Substance Abuse at Columbia University), έδειξε ότι η χαμηλή συχνότητα των οικογενειακών γευμάτων συνδέεται ακόμα και με παραβατικές συμπεριφορές, όπως κάπνισμα, αλκοόλ, χρήση ναρκωτικών, συμπτώματα κατάθλιψης και φυσικά διαταραχές διατροφής. Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, τη σημαντικότητα του οικογενειακού τραπεζιού, όχι μόνο για την καλή σωματική μας υγεία, αλλά και για την ψυχική.

Η παραδοσιακή ελληνική διατροφή, τμήμα της Μεσογειακής Διατροφής, είναι από κάθε άποψη η κατάλληλη διατροφή για εμάς, από την άποψη της υγείας, της κοινωνικής συνοχής, της ανάπτυξης της υπαίθρου, της οικονομίας κ.α. Για να συνεχίσει, όμως, ακόμα και με τις διάφορες παραλλαγές της ή με την προσαρμογή στις σύγχρονες γευστικές και κοινωνικές απαιτήσεις, θα πρέπει να μην παραμεληθεί, αλλά να προστατευτεί, να τιμηθεί και να επανεκτιμηθεί από όλους μας, πολίτες, κράτος και παραγωγούς και κυρίως να αναγνωριστεί ως η πιο υγιεινή κουζίνα τόσο για τους λαούς της Μεσογείου όσο και για τον υπόλοιπο κόσμο.

bannerbΗ πυραμίδα της Μεσογειακής Διατροφής

Δεν μπορεί κανείς να μιλήσει για μεσογειακή δίαιτα χωρίς να αναφερθεί στην πυραμίδα της Μεσογειακής Διατροφής, που είναι η σχηματική απεικόνιση αυτών των διατροφικών οδηγιών. Πρόκειται για μια γραφική αναπαράσταση των ποσοτήτων των διαφόρων συστατικών της δίαιτας με τη μορφή πυραμίδας που σχεδίασε τον Ιανουάριο του 1993, μια επιτροπή πανεπιστημιακών και ερευνητών, στην Μασαχουσέτη των ΗΠΑ. Η βάση της αναφέρεται σε τρόφιμα που πρέπει να καταναλώνονται καθημερινά, ενώ η κορυφή της σε τρόφιμα που πρέπει να καταναλώνονται σπάνια, με όλα τα υπόλοιπα τρόφιμα να βρίσκονται στις ενδιάμεσες θέσεις. Η μια μικρομερίδα αντιστοιχεί περίπου στο μισό της μερίδας όπως αυτή καθορίζεται από τις ελληνικές αγορανομικές διατάξεις, δηλαδή περίπου στο μισό μιας μερίδας εστιατορίου.

-της Ειρήνης Κάρου

Πηγές: ΑΠΕ-ΜΠΕ, Εκποιζώ, «Παραδοσιακή Κρητική Διατροφή», Σύνδεσμος Ελαιοκομικών Δήμων Κρήτης

Μεσογειακή διατροφή και για υγιείς αρτηρίες

αρτηρίεςH μεσογειακή διατροφή, που είναι πλούσια σε «καλά» λίπη, όπως τα μονοακόρεστα και πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, προστατεύει τις αρτηρίες, σύμφωνα με μία ακόμα -αυτή τη φορά καναδική- επιστημονική έρευνα.

Οι ερευνητές του Καρδιολογικού Ινστιτούτου του πανεπιστημίου του Μόντρεαλ, με επικεφαλής τον καθηγητή της Ιατρικής Σχολής Ανίλ Νιγκάμ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο καναδικό περιοδικό καρδιολογίας «Canadian Journal of Cardiology» και σε καρδιολογικό συνέδριο στο Τορόντο, αναφέρουν ότι η Μεσογειακή διατροφή μπορεί να έχει ευεργετική δράση για το καρδιαγγειακό σύστημα.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μετά την κατανάλωση ενός και μόνο γεύματος σκουπιδο-φαγητού οι αρτηρίες των συμμετεχόντων στη μελέτη είχαν διασταλεί κατά 24% λιγότερο από ό,τι όταν δεν είχαν φάει τίποτε, με συνέπεια να περιορίζεται η ροή του αίματος. Αντίθετα, σε όσους είχαν φάει μεσογειακού τύπου γεύματα, οι αρτηρίες διαστέλλονταν κανονικά και η ροή του αίματος ήταν φυσιολογική.